را چنان تنگگيرى كه گرفتار بدبختى ( فقر ) شوم ؛ ( 1 ) روزى حلال خود را بر من گسترش ده . . . آنگاه مرا از سپاسگزارى نعمتت - با فراوانيى كه شادى آن از وظيفه بازم دارد ، يا جلوه هاى غرورآميز آن فريفتهام گرداند - غافل مساز ؛ همچنين با كمداشتى كه تلاش من براى رهايى از آن بسنده نباشد و اندوه آن دلم را بياكند ، مشغول مدار ! و به من چنان عطا كن خدايا ! كه به بندگان بد تو نيازى نداشته باشم ، و مايهء كفافى ده كه با آن به رضاى تو دست يابم . . . و چنان كه مىبينيد ، امام سجّاد « ع » ، در حالى كه از خداوند خود خواستار معيشت نيك و نعمت مىشود ، از مقدار « كفاف » دم مىزند ، و از فراواندارى به سختى مىپرهيزد ، و زيانهاى آن را يادآور مىگردد ، و همچنين از فقر و كمداشت اظهار بيزارى مىكند .
و اكنون كه سخن ما ، در اين « نگاه » مربوط به « دو مرز و دو چارچوب دارايى » ، يعنى دو نوع پسنديده و ناپسند مال از نظر اسلام به اينجا رسيد ، چنان مناسب مىبينيم كه كلامى از علَّامهء مجلسى نقل كنيم :
« بدان كه كانون تمايلات نفسانى انسان پنج چيز است ، كه خداى بزرگ همه را در اين آيه بيان فرموده است : . . . * ( أَنَّمَا الْحَياةُ الدُّنْيا ، لَعِبٌ ، وَلَهْوٌ ، وَزِينَةٌ ، وَتَفاخُرٌ بَيْنَكُمْ ، وَتَكاثُرٌ فِي الأَمْوالِ وَالأَوْلادِ ) * « 1 » . . .
( 2 ) ( بدانيد كه ) زندگى اين جهان ، بازيى است [ 1 ] ، و سرگرميى [ 2 ] ، و خود آراستنى [ 3 ] ، و فخرفروشيى [ 4 ] ، و به فزونى مال و فرزند نازيدنى [ 5 ] . . . و چيزهايى كه پنج امر ياد شده از آنها پديد مىآيد هفت تاست كه در اين آيه ياد شده است : * ( زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَواتِ ، مِنَ النِّساءِ ، وَالْبَنِينَ ، وَالْقَناطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ ، وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ ، وَالأَنْعامِ ، وَالْحَرْثِ ، ذلِكَ مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا ، وَالله عِنْدَه حُسْنُ الْمَآبِ ) * ، « 2 » دوست داشتن شهوات ( و پرداختن به خواسته هاى
هامش
« 1 » . « سورهء حديد » ( 57 ) : 20 .
« 2 » . « سورهء آل عمران » : 14 .