را در هنگام روز به چنگ مىآورند ، ( 1 ) و چنان است كه اين خوراك يك جا آماده و در اختيار آنها نيست ، بلكه بايد با حركت كردن و به جستجو پرداختن به آن دسترس پيدا كنند . وضع همهء آفريدگان به همين گونه است ؛ پس منزّه است خداوندى كه روزى آفريدگان خود را به اندازه مقدّر كرد . . .
و آن را چنان قرار نداد كه از دسترس به دور باشد ، زيرا آفريدگان به آن نيازمندند ، و چنان نيز نداشت كه به رايگان و بىهيچ تلاشى در دسترس آنان واقع شود ، زيرا كه در اين چگونگى هيچ مصلحتى وجود نمىداشت . اگر نيازمنديهاى خوراكى به صورت يك جا و آماده وجود مىداشت ، چارپايان به آن حمله مىبردند و آن اندازه مىخوردند تا شكمهاشان باد كند و هلاك شوند ؛ آدميزادگان نيز با فراغتى كه برايشان پيش مىآمد به نهايت ناسپاسى و سرمستى گرفتار مىشدند ، و تباهى و زشتكارى سراسر زمين را مىگرفت . 7
الإمام الصّادق « ع » : . . . ربما احتاج النّاس إلى العمل باللَّيل لضيق الوقت عليهم في تقصّي الأعمال بالنّهار ، أو لشدّة الحرّ و إفراطه ؛ فيعمل في ضوء القمر أعمالا شتّى كحرث الأرض و ضرب اللَّبن و قطع الخشب و ما أشبه ذلك ، فجعل ضوء القمر معونة للنّاس على معايشهم إذا احتاجوا إلى ذلك . . . « 1 »
( 2 ) امام صادق « ع » : . . . بسا هست كه مردمان - به علَّت كمى وقت در روز يا شدّت گرما - نيازمند آن مىشوند كه در شب نيز كار كنند ، و مثلا در پرتو نور ماه به كارهاى گوناگونى همچون شخم زدن زمين و زدن شير ( براى گرفتن كره ) و بريدن چوب و نظاير اينها بپردازند ، بدينسان نور ماه كمكى است به
هامش
« 1 » . « بحار » 3 / 113 - 114 .