في الأشياء موضع شغل و عمل ، لما حملته الأرض أشرا و بطرا ، و لبلغ به كذلك إلى أن يتعاطى أمورا فيها تلف نفسه . و لو كفي النّاس كلّ ما يحتاجون إليه ، لما تهنّئوا بالعيش ، و لا وجدوا له لذّة ؛ ألا ترى لو أنّ امرءا نزل بقوم فأقام حينا بلغ جميع ما يحتاج إليه من مطعم و مشرب و خدمة ، لتبرّم بالفراغ ، و نازعته نفسه إلى التّشاغل بشيء ؟ فكيف لو كان طول عمره مكفيّا لا يحتاج إلى شيء ؟ و كان من صواب التّدبير في هذه الأشياء الَّتي خلقت للإنسان أن جعل له فيها موضع شغل لكيلا تبرمه البطالة ، و لتكفّه عن تعاطي مالا يناله ، و لا خير فيه إن ناله . « 1 »
( 1 ) امام صادق « ع » : اى مفضّل ! از چيزهايى عبرت بگير كه براى رفع نيازمنديهاى آدمى آفريده شده ، و تدبيرهايى در آنها به كار رفته است : دانه براى خوراك او آفريده شده ، ليكن آرد كردن و خمير كردن و پختن آن به عهدهء خود انسان گذاشته شده است . كرك و پشم براى پوشش او آفريده شده ، ولى زدن و رشتن و بافتن آن تكليف خود اوست . درخت براى او آفريده شده ، امّا نشاندن و آب دادن و رسيدگى به آن كارهايى است كه خود بايد بكند . گياهان دارويى براى درمان او آفريده شده ، ليك چيدن و تركيب كردن و ساختن دارو از آنها به خود او واگذار شده است . و ديگر چيزها را نيز به همين گونه خواهى يافت . پس بنگر كه چگونه آنچه را انسان خود نمىتوانسته است پديد آورد خداوند پديد آورده است ، ليكن در هر يك از آنها جاى كار و كوششى باقى گذاشته است ، زيرا كه صلاح آدمى در همين چگونگى بوده است ، چون اگر اين كار نيز از عهدهء آدمى برداشته مىشد ، و براى او هيچ كار و شغلى باقى نمىماند ، انسان از ناسپاسى و سرمستى چنان
هامش
« 1 » . « بحار » 3 / 86 - 87 .