چرك خانه كه جمع كنند در « 1 » خانه چون در گوش نهند سود دارد بادهاى غليظ را . و دردى كه از سرما باشد و آبى كه در گوش متولّد شود بيرون كشد ؛ و در بينى نهند ، رعاف بازبندد . و كسى را كه به چوب زده باشند بر زخم نهند نافع باشد ، و بر زخم پيكان و چوب نهند كه در گوشت مانده باشد بيرون آرد . موم معتدل است الّا آن است كه مايل رطب است ، جامع است از آن تمامت ادويهها ، و بازدارد لدغ را .
عسل گرم خشك است در درجهء سيم ، و قى برانگيزد و حلّ گرداند بلغم را ، و ريشها را بنشاند ، و اگر خارى يا چوبى در تن بمانده باشد بر او طلى كنند به آسانى بيرون آرد ، و اگر بر سر كودكان بمالند شپشها را بكشد ؛ و در چشم كشند نظر را تيز گرداند و سود دارد درد گلو و خناق را .
چون غرغره كنند ، و اگر با روغن بخورند اسهال آرد . و سود دارد سعال را و زخم هوام را ، و نافع بود كسى را كه شير در معدهء او پنير شده باشد .
شهد با سركه گداخته گردانند نافع بود زخم مار را . و اللّه اعلم .
القول فى ذكر الجراد و خواصّه و منافعه
چون ملخ چرا كرده باشد و شكم به خايه پرگردانيده ، جايگاهى طلبد سخت كه كلنگ بر آن به دشخوارى كار كند ، و به پاى [ 82 پ ] جاى باز كند و دنبال در او نشاند ، و زمين خاره بر او نرم شود مانند موم ، و خايه در او نهد ؛ آنگاه دور شود و به خاك بپوشاند .
پس چون سال ديگر درآيد و روزگار خوش شود ، از آن خايه كه در خاك باشد جمندهء خرد پيدا گردد ، و بر روى زمين رود و گياه خورند .
هامش
( 1 ) . « دردر » مكرّر آمده است .