هست . گويند اگر يك خايهء مرغابى مرد بخورد و با زن جمع شود بچه كه بيارد يك خايه باشد . زهرهء مرغابى در روغن كنند و در بينى چكانند ، درد شقيقه را ساكن گرداند .
خون مرغابى به آب و نمك بر ريق بخورند درد مثانه را نافع باشد و سنگ بيندازد . استخوان پشت مرغابى بسوزانند و خاكستر او در زخم شمشير و تير كنند درست گرداند . استخوان بال مرغابى را بر خداوند تب چهارم بندند نافع بود و تمامت دردها را ساكن گرداند . هى .
بط جنسى بسيار است و طبع ايشان مختلف باشد . گوشت بط گرم رطب است و غليظ ، زودهضم « 1 » نشود ، در مجامعت افزايد . گوشت و پيه و جگر به هم كوفته گردانند نرم حلبه و سنبل و دارچينى خرد كرده بر او اندازند و پخته كنند و به آب سذاب جوشانيده بخورند نافع باشد چكيدن « 2 » بول را . شورباى مرغابى فربه نافع بود كسى را كه ادويههاى زهرناك خورده باشد ؛ و شورباى بچهء او نافع زهرها را . و شورباى بط فربه سود دارد داروهاى كشنده را چون بخورند .
پيه مرغابى بر پلك چشم سوخته طلى كنند نافع باشد ، و چون با سپيدهء خايه و روغن گل و مشك بياميزند و بخورند ، درشتى دل را ببرد . و اگر با روغن گرم كرده در گوش بچكانند ، درد ساكن گرداند ، و آماسها و ريشها كه در گوش باشد نيك گرداند ، و چون با به ورق و كمون و آرد بياميزند و به ماكيان دهند ، فربه گردد . مرد يا زن بخورند فربه گردند . و چون با موم گداخته گردانند و در روى مالند پاك كند و جلا دهد . [ 66 ر ]
دماغ مرغابى به آب رازيانه بجوشانند و صافى كنند و در گرمابه بخورند ، بواسير و درد رحم ببرد . سر مرغابى به آب سذاب و به ورق
هامش
( 1 ) . در نسخه : هظم !
( 2 ) . اساس : جليدن ؛ قزوينى : خليدن !