رضى اللّه عنهما - تجديد عمارت كعبه مىكرده ، طول حجر الأسود معلوم شده ، سه ذراع بوده و ارتفاع حجر از روى زمين دو ذراع و ثلث ذراع است . و ميزاب - يعنى ناودان - كعبه در وسط ديوار شمالى است « « 42 » » و مقدار چهار ذراع تقريبا « « 43 » » از ديوار بيرون آمده است « « 44 » » . و وسعت و ارتفاع جانبين آن هريك « « 45 » » هشت اصبع است و بطن و ظهر او « « 46 » » را به صفايح ذهب پوشيدهاند .
و مقام ابراهيم - عليه السّلام - سنگى سفيد است مربّع الجوانب و بلندى آن سنگ ثلثان ذراع است قدرى زياده « « 47 » » و اثر قدم مبارك آن حضرت - على نبيّنا و عليه السّلام - بر آن سنگ ظاهر « « 48 » » است . آن نيز از جمله آيات بيّنات است « « 49 » » . و عمق اثر قدم هفت اصبع است . و چاه زمزم محاذى در خانهء كعبه است « « 50 » » و قطر سر آن ، سه ذراع و ثلثان ذراع است « « 51 » » . پس دورش « « 52 » » يازده ذراع و كسرى باشد . و عمق آن به قولى چهل و هفت ذراع ، « « 53 » » [ و اكثر و اقلّ از شصت نيز گفتهاند على حسب اختلاف الأزمنة ، و لكلّ وجهة هو مولّيها « « 54 » » ] .
[ و از جملهء غرايب كه آن نيز از آيات بيّنات است آنكه كبوتران حرم و اكثر مرغان در طيران چون به محاذات خانه رسند بر يك جانب روند و از بالاى كعبه نگذرند . و هر جانب ديوار كعبه كه از باران تر شود ، [ در ] بلادى كه محاذى آن ديوار است ارزانى و فراخى شود « « 55 » » ] .
[ و كوه ابو قبيس نزديكترين جملهء جبال است به كعبه . و گويند : اوّل كوهى كه در زمين ظاهر شده ، آن بوده . و نقل كردهاند كه هركس بر آن كوه كلّهء گوسفند پخته بخورد ، او را در آن سال دردسر نباشد ] « « 56 » » .
هامش
( 42 ) .Pدر زمانى كه عبد اللّه بن زبير عمارت كعبه مىكرد طول حجر الأسود از زمين دو ذراع و ثلث ذراع بود و ميزاب بر وسط ديوار اوست
( 43 ) .P« تقريبا » ندارد
( 44 ) .P« است » ندارد
( 45 ) .Kو گشادگى و ارتفاع دو جانب او هريك طرف
( 46 ) .Kو بطن او
( 47 ) .P« سنگى . . . زياده » ندارد
( 48 ) .P« ظاهر » ندارد
( 49 ) .P« آن نيز . . . بيّنات است » ندارد
( 50 ) .Kو چاه زمزم در خانه است
( 51 ) .Pسه ذراع است و ثلثان ذراع
( 52 ) .Pلبه دور آن
( 53 ) .Pو عمق آن چهل ذراع است
( 54 ) . عبارات داخل [ ] ندارد
( 55 ) . عبارات داخل [ ] در نسخهء چنين آمده : « و از عجايب كعبه است كه مرغ در طيران بر بالاى كعبه نگذرد و چون به محاذات كعبه رسد بر يك جانب رود چون باران بر يك جانب ديوار كعبه بارد ارزانى و فراخى در آن موضعى بود كه در آنجانب است »
( 56 ) . عبارات داخل [ ] ندارد . در نسخهءPچنين آمده : « و كوه ابو قبيس آنجاست چنين گويند كه هركس كه بر آن كوه كلهء بريان خورد او را در سال دردسر نباشد »