مصطفى صلعم « 1 » فرموده است البخيل لايدخل الجنّه و إن كان عابدا دليلى است واضح و برهانى « 2 » لايح در « 3 » بيان « 4 » مذمت بخل ، و معنى حديث آنست كه مىفرمايد « 5 » كه بخيل هرگز در بهشت نشود « 6 » اگرچه عابد و مطيع بود « 7 » ، و سر اين حديث آنست كه چون « 8 » مرد بخيل در دوستى مال و ثروت « 9 » به حدى باشد كه اگر فرزند او دست به مال او « 10 » دراز كند در خون جان او شود و البته به اختيار از سر نعمت و استظهار « 11 » برنخيزد « 12 » ، و در وقت دم آخر به « 13 » بذل جان و مال و نعمت و جاه « 14 » و مفارقت عيال و اطفال راضى نبود ، و چون بر حكم الهى راضى نبود ساخط باشد و هركه بر حكم احكم الحاكمين ساخط بود او بر عرصهء « 15 » زوال ايمان باشد ، چنان كه قرآن « 16 » از آن حال خبر مىدهد ذلك بانّهم كرهوا ما انزل اللّه فاحبط اعمالهم ، و يكى از دلايل « 17 » مذمت « 18 » بخل آنست كه بخيل به نزديك مردمان محبوب نباشد و هيچكس او را دوست نباشد « 19 » و از اينجا گفتهاند « 20 » اگر خواهى كه مردمان ترا « 21 » دوست دارند « 22 » تو مال را
هامش
( 1 ) - مپ 2 : عليه الصلاة و السلام
( 2 ) - متن : برهان
( 3 ) - مج و بنياد : بر
( 4 ) - مج و بنياد - بيان
( 5 ) - بنياد - كه مىفرمايد
( 6 ) - مج نيايد ، بنياد : نرود
( 7 ) - مج و بنياد و مپ 2 - و معنى حديث . . . مطيع بود
( 8 ) - در چهار نسخه + چون ، كه از متن بقياس حذف شد
( 9 ) - بنياد + او را
( 10 ) - متن : بر مال ، بنياد : به مال او دست
( 11 ) - مپ 2 - و استظهار
( 12 ) - مج و بنياد + و چون به اختيار او ، بنياد + را از سر مال برخاستن دشوار بود
( 13 ) - مپ 2 و بنياد - به
( 14 ) - متن و مپ 2 و مج : حال
( 15 ) - بنياد :
عرضيت
( 16 ) - مپ 2 + مجيد
( 17 ) - مج : رذايل
( 18 ) - مج و بنياد - مذمت
( 19 ) - مپ 2 - و هيچكس او را دوست نباشد
( 20 ) - متن و مپ 2 - و از اينجا گفتهاند
( 21 ) - بنياد + دشمن گيرند مال را دوست دار و اگر خواهى كه ترا
( 22 ) - بنياد : گيرند