و الفساد ، السماء و العالم ) هم از آثار ارسطو بود و دو كتاب بعدى : الحس و المحسوس و كتاب الحيوان هم از تأليفات ارسطوست . « كتاب النفس را حنين به سريانى و اسحق به عربى ترجمه كردند . تفسير سنبليقيوس ازين كتاب هم به عربى درآمد .
ابن البطريق جوامعى از آن ترتيب داد . » ( تاريخ علوم عقلى 1 / 96 ) .
ص 179 س 16 كتاب الحس و المحسوس : ( -
De Sensus et Sensidili
) از آثار ارسطوست ( الفهرست 366 ) . « الحس و المحسوس را نقل معروفى در عربى نبود . متى بن يونس قسمتى را از ان به عربى درآورد كه الطبرى از وى فرا گرفت » ( تاريخ علوم عقلى 1 / 96 ) .
ص 179 س 17 كتاب الحيوان : ( -
Historia Animalium
) از آثار ارسطوست ( الفهرست 366 ) . « كتاب الحيوان را ابن البطريق و اختصار نيقولاوس را از اين كتاب ، ابن زرعه به عربى نقل كردند . » ( تاريخ علوم عقلى 1 / 96 ) .
ص 179 س 17 كتاب علل و الاعراض : كتاب العلل و الاعراض يكى از كتابهاى شانزدهگانهء مجموعهء سته عشر از آثار جالينوس است كه حنين بن اسحق آن را ترجمه كرده است ( الفهرست 417 ) « كتاب فى الاشياء الخارجه عن الطبيعة از جالينوس معروف به العلل و الاعراض در مجموعهء شمارهء 2859 كتابخانهء ملى پاريس به صورت شش كتاب آمده است . مىدانيم ( رجوع شود به طبقات الاطباء ج 1 ص 92 ) كه اين كتاب را جالينوس جمعا در شش كتاب و مقالهء جداگانه تأليف كرده بود و اسكندرانيان آن را به صورت يك كتاب درآوردند تا در تعليم طب به كار برند و آن را كتاب العلل و الاعراض ( - العلل و الامراض ) ناميدند . جالينوس خود اين كتابها را به ترتيب چنين ناميده بود : فى اصناف الامراض
De morcorum differentus
فى اسباب - الامراض
De morcorum causis
، فى اصناف الاعراض
De symptomatum differentus
فى اسباب الاعراض
de symptomatum
و اين كتاب اخير شامل مقالات چهارم و پنجم و ششم است . در مجموعهء شمارهء 2859 كتابخانهء ملى پاريس اين شش كتاب در شش رسالهء جدا آمده و ترجمهء هر شش رساله به ابو زيد حنين بن اسحق نسبت داده شده است . اين نسخهء متعلق به كتابخانهء ملى پاريس وقتى در اختيار ابو على سينا بوده و او به خط خود بر آن نوشته بود : « . . . فى حوز الفقير حسين بن عبد اللّه بن سينا المتطبب فى سنة سبع و اربعمائة » ( رجوع شود به فهرست نسخ خطى عربى كتابخانهء ملى پاريس ص 515 ) . نسخهء ديگر از اين كتاب در كتابخانهء اياصوفيه ( دفتر كتبخانهء اياصوفيه ص 214 ) و نسخهاى ديگر جزو مجموعهء شمارهء 6235 كتابخانهء برلين موجود است . » ( دكتر صفا ، تاريخ علوم عقلى 1 / 338 ) .