و أما بمذهب شافعى رحمه اللّه ؛ در كتاب « انوار » گويد : گاهى كه صحيح شد عقد ذمه لازم مىشود ما را در حق ايشان دوچيز ، و لازم مىشود ايشان را چندچيز ؛ اما آندو امر كه ما را لازم مىشود در حق ايشان ، يكى آنست كه كفّ كنيم از ايشان كه متعرض بمال و نفس ايشان نگرديم ، و كنيسههاى ايشان را بازگذاريم به تفصيلى كه بعد از اين مذكور خواهد شد . دوم آنكه دفع كنيم كسى را كه قصد ايشان كند از اهل دار الحرب ، خواه در دار الاسلام باشند و خواه در دار حرب باشند ، اگر شرط نكرده باشيم عدم دفع را .
و امورى كه برايشان لازم است پنج چيز است :
اول آنكه اظهار كنيسه نكنند ، و تفصيل آن در فصل آينده مذكور گردد .
دوم آنكه خانههاى خود را از خانههاى همسايگان مسلمانان كوتاهتر سازند . پس اگر رفع كنند خانههاى خود را بر خانههاى مسلمانان ، آن را هدم بايد كرد بر سبيل وجوب . و اگر ايشان در محلهاى باشند كه منقطع از غير باشد منع نكنند ايشان را از مساوات و نه از زيادت . و اگر ذمّى مالك خانهاى بلند شود او را تكليف هدم نكنند ، ليكن اگر به خود منهدم شود و آن را ذمّى خواهد كه بنا كند منع كنند او را از مساوات .
سيوم آنكه سوار نشوند بر اسپ و نه بر استر و نه بر درازگوش كه آن را زين كرده باشند . و مىتوانند كه سوار گردند بر استر و مركبى كه او را پالان كرده باشند . و ايشان را منع كنند از آنكه شمشير بندند و سلاح بردارند و لجام نقره و طلا راست كنند . و ايشان را توقير نكنند ، و در مجلس بر صدر ننشانند . و حرام است با ايشان دوستى ورزيدن و مخالطت كردن . و ايشان را منع نكنند از آنكه عمامه بندند و طيلسان سازند و كمخا پوشند و كتان جامه كنند ، و امثال اين تكلفات در لباس .
چهارم آنكه غيار پوشند ، و غيار آنست كه بر بالاى جامههاى خود كه ظاهر باشد چيزى دوزند كه رنگ او مخالف رنگ جامهء ايشان باشد . و اولى به يهود زرد است و بنصارى كبود و خاكسترى رنگ و بمجوس سياه يا سرخ . و آن
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 447
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص٤٤٧