مذبوحات . و شافعى را هم نمىرسد كه انكار بر حنفى كند به شرب نبيذ و فراگرفتن ميراث ذوى الارحام ، و نشستن در سرائى كه آن را به شفعهء جوار گرفته باشد . بلى اگر شافعى ، شافعى را بيند كه او نبيذ مىخورد ، يا نكاح بلا ولى مىكند و وطى مىنمايد ، مىرسد او را كه انكار كند . زيرا كه بر هر متّبعى واجب است كه اتّباع مقلّد خود كند ، و عاصى مىشود به ترك اتّباع . و اگر شافعى حنفى را ببيند كه سوسمار مىخورد يا متروك التسميه ، او را مىرسد كه بگويد : يا اعتقاد كن كه شافعى اولى است به اتّباع ، يا ترك كن اين را . و همچنين حنفى را مىرسد كه بگويد با شافعى گاهى كه نكاح بلا ولى مىكند ، زيرا كه قول كسى كه بگويد هر مقلّدى را مىرسد كه اختيار كند از مذاهب آنچه خواهد معتبر نيست . اين است احكام محتسب فيه در مذهب شافعى چنانچه در « انوار » ذكر كرده . و در كتاب « شرح مقاصد » در باب امر معروف آورده كه در كتاب « محيط حنفيه » ياد كرده كه حنفى را مىرسد كه احتساب كند بر شافعى در خوردن كفتار و متروك التسميه عمدا ، و شافعى را مىرسد كه احتساب بر حنفى كند در مثلث و نكاح بلا ولى .
اين است نقل « شرح مقاصد » .
و چون احتساب عبارت از امر معروف و نهى منكرات است ، بايد كه محتسب معروفات را داند تا بدان امر كند و منكرات را شناسد تا از آن نهى كند . و ما معروفات مألوفهء مشهوره و منكرات شائعه در مواضع در دو فصل ياد كنيم بوجهى كه فقها ياد كردهاند . و چون در اين باب مخالفتى ميان مذهبين نيست بنابر آنكه در اصول آن خلافى نيست و اصحاب مذهبين در آن متفقند ، غايت آن كه اصحاب شافعى اهتمام به تفاصيل ذكر آن نمودهاند و حنفيان در آن خلاف ندارند ، از كتب شافعيه تفصيل مىكنيم . و بايد دانست كه بسيارى از ابواب هست كه اهل مذهب حوالت به كتب اصحاب مذهبى ديگر مىكنند بنابر اتفاق اصول ، همچنانچه شافعيه در باب الفاظ كفر گفتهاند كه علماء حنفيه اهتمام تمام در ضبط آن الفاظ نمودهاند و در اكثر با اصول ما متفق است ، پس حوالت با كتاب ايشان مىكنيم ، از آنجا طلب نمايند . پس معلوم شد كه هرگاه كه در اصول
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 189
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص١٨٩