كه از دو كس كمتر نباشند . و مستحب است كه مجلس قضا گشاده و ظاهر باشد ، و جاى تنگ يا گرم يا سرد نباشد تا مردم ايذا نيابند ، و در او باد و غبار و دود نباشد . و مستحب است كه جاى نشستن او مرتفع باشد همچو تخت دكانى و مانند آن ، و مستحب است كه از براى او فراشى افكنند و بالشى نهند ، و روى به قبله نشيند ، و تكيه نكند ، و مسجد را مجلس قضا نسازد ، و مكروه است اگر بسازد . و تمكين نكند خصوم را از اجتماع در مسجد ، و دشنام دادن به يكديگر و مانند آن ، بلكه ايشان را در بيرون مجلس نشاند ، و كسى را نصب كند كه دو خصم درآورد ، و اگر اتفاق افتد يك قضيه يا چند قضيه وقتى كه او در مسجد از جهت نماز حاضر شود باكى نيست . و مكروه است كه حاجبى فراگيرد گاهى كه زحام نباشد . و مكروه نيست حاجب در اوقات خلوت .
و بايد كه حكم نكند در هر حالى كه متغير شود در او خلق او ، همچو غضب وجوع و شبع مفرط و مرض مؤلم و خوف مزعج و حزن و فرح سخت و غلبهء خواب و ملال و سنگينى وضو و حضور طعام كه بدان مشتهى باشد . و اگر قضا كند نافذ باشد . و مكروه است كه خريد و فروخت به نفس خود كند بلكه وكيلى گمارد تا جهت او خريد و فروخت كند كه نشناسند كه وكيل اوست ، و چون او را بشناسند تبديل كند او را به وكيل ديگر ، و اين مخصوص به خريد و فروخت نيست بلكه اجاره و ساير معاملات همين حكم دارد .
و هر كه بىادبى كند در مجلس او ، نهى كند او را ، و اگر قبول نكند تهديد كند ، پس زجر كند ، پس تعزير كند . و اگر بىادبى با قاضى كند چنانچه گويد :
تو جور مىكنى يا مثل اين ، او را تعزير كند . و عفو اولى است اگر حمل بر ضعف او نكند ، و تعزير اولى است اگر حمل بر ضعف او كند . و جايز است كه تعيين كند از براى قضا روزى را يا دو روز بر حسب حاجت مردمان و دعاوى ايشان . و جايز است كه تعيين كند وقتى را از روز پس اگر خصمان در غير آن وقت حاضر شوند سخن ايشان بشنود مگر آنكه در نماز باشد ، يا در حمام باشد ، يا بر طعام باشد و مانند اين كارها .
سلوك الملوك ( فارسى ) — صفحة 145
مساهمون: فضل الله بن روزبهان خنجى اصفهانى
ص١٤٥