هيلاج دليل آنست بر زيركى مولود و تيزى فهم و رايهاى صواب نهاذن ، و قوّت تن و اعتدال مزاج ، اگر مسعود بوذ مولود نيكبخت و خرّمروى و خوشخوى و نيكوكار بوذ و اگر منحوس باشذ بذخوى و خشمناك و ضعيف تن بوذ و خصومت بسيار كنذ با مردم ، و فكرتها و انديشها كنذ و غم برذ . و كدخذاى چون نيكحال بوذ در اصل مولود تن درست و قوى و سليم بيمارى بوذ و چون منحوس باشذ ضعيف بوذ و علّتها [ ى ] بسيار برذ و اگر هيلاج قوى بوذ و كدخذاى ضعيف ، قوىتن و كوتاه عمر بوذ و اگر كذخذاى قوى بوذ و هيلاج ضعيف عمرش دراز بوذ بر ضعيفى تن ، و آن را كى هيلاج شمس باشذ از كسوف شمس مضرّت عظيم رسذ و اگر هيلاج قمر بوذ خسوف قمر همچنين ، و نگاه بايذ كردن تا در كذام خانه كسوف باشذ و دليل بر كذام حال است آن را مضرّت رسذ و همچنين آن برج كى كسوف بوذ و از هيلاجها چون يكى بستاره « 1 » بيابانى پيوندذ از عظم اوّل تا دوّم بر قدر ، و حسب مزاج آن كوكب دليل كنذ و چون نيكحال بوذ در وتد يا مايلى وتد ، پايندگى حال و جاه و مرتبت و بزرگوارى دهذ و بذانك قوىتر كذخذاى آن بوذ كى ستاره نر بوذ و مشّرق ، در مواليد نهارى و ماذه و مغرب در مواليد ليلى ، و چون كذخذاى از يكى فزونتر بوذ دليل كنذ بر درازى عمر و بسيارى هيلاج و كدخذاى تن را قوّت دهند و عمر بيفزايند .
باب پنجم : در عطيه كذخذاى
هرمس و بطلميوس بيشتر از آن نگفتند كى هيلاج دليلست بر تن و كدخذاى بر عمر ، و چون هردو قوى حال باشند زندگانى دراز بوذ با تن درستى ، و چون يكى ضعيف بوذ دلالت او بكاهذ و عدد سال و مدّت عمر نگفتند . امّا آنچ محدّثان گفتهاند اندر عطيه كذخذاى آنست كى چون در اوتاد بوذ مستقيم سير ، دور از شعاع و نحوس مفسد ، سنى كبرى دهذ و آنچ در مايلى بوذ ، سنى وسطى ، و در برجهاى زايل سنى صغرى . و اگر در [ ين ] خانها راجع بوذ بعدد سال ماه ، و اگر در رجوعت محترق بوذ بعدد ماه روز ، و اگر با نحوس بوذ « 2 » ، ساعات گردذ و
هامش
( 1 ) . پائين صفحه 334 و اول صفحه 335 . در صفحهها در اين قسمتها در نسخه اساس هنگام صحافى درهم ريخته شده است .
( 2 ) . نسخه اساس بالاى مطلب علامت گذاشته شده و به خط ديگرى در حاشيه اين مطلب اضافه شده است « به سختى بود و اگر با سعدان بود » .