4 - الامام علي « ع » - من العهد المذكور : . . . تفقّد أمور من لا يصل إليك منهم ، ممّن تقتحمه العيون و تحقره الرّجال ، ففرّغ لأولئك ثقتك من أهل الخشية و التّواضع ، فليرفع إليك أمورهم ، ثمّ أعمل فيهم بالإعذار إلى الله يوم تلقاه ، فإنّ هؤلاء من بين الرّعيّة أحوج إلى الإنصاف من غيرهم ؛ و كلّ فأعذر إلى الله في تأدية حقه إليه . . . « 1 »
امام على « ع » - از عهدنامه : . . . به كارهاى آن دسته از ايشان ( محرومان و مستضعفان ) كه به تو دسترس ندارند و ( معمولا ) از نظر مردمان دور مىمانند و تحقير مىشوند ، خوب رسيدگى كن ؛ و كسانى مطمئن را براى سامان دادن امور ايشان برگزين كه از خدا بترسد و فروتن باشد . و آنان را مأمور كن تا تو را از احوال ايشان آگاه سازند . و چنان با ايشان رفتار كن ، كه عذرى براى روبرو شدن با خدا در فرداى قيامت داشته باشى ! و بدان كه اينان در ميان افراد جامعه از همه بيشتر نيازمند انصافند ؛ و با همه چنان كن كه پرداختن حقّشان ، در پيشگاه خدا ، عذرخواه تو باشد . ، اى خوانندهء گرامى ! در اين دو سخن كه براى هدفى سترگ بيان شدهاند ، نيك بينديش :
( 1 ) - « چنان با ايشان رفتار كن كه عذرى براى روبرو شدن با خدا - در فرداى قيامت - داشته باشى » .
( 2 ) - « با همه چنان كن كه پرداخت حقّشان ، در پيشگاه خدا ، عذر خواه تو باشد » .
و اينها سخنانى است كه امام عليّ بن ابى طالب « ع » ، به مالك اشتر نخعى مىگويد ، تا بدان گونه با مردم مصر عمل كند ، در صورتى كه
هامش
« 1 » « نهج البلاغه » 1019 ؛ « عبده » 3 / 112 .