و لا توكَّل بها إلَّا ناصحا شفيقا و أمينا حفيظا . . . ثمّ احدر إلينا ما اجتمع عندك ، نصيّره حيث امر الله . . . « 1 »
امام على « ع » - از سفارشنامه ( آيين نامه ) اى كه براى مأموران گردآورى زكات مىنوشت : با تقواى خدا - خداى يگانهء بىشريك - به راه بيفت ، هيچ مسلمانى را مترسان ، و به صورتى ناپسنديده بر او مگذر ، و بيش از حقّى كه خدا در مال او قرار داده است از او مگير ؛ هنگامى كه نزد قبيله اى مىروى ، بر سر آبشخور ايشان فرود آى ، ليكن به محوطهء خانه هاى ايشان مرو . . . و بر آنها ( اموال عمومى ) جز كسى را مگمار كه به ديندارى او اعتماد داشته باشى ، كسى كه مال مسلمانان را با مدارا « 2 » همراه خود بياورد و به ولىّ ايشان بسپارد ، تا او آن را ميان آنان تقسيم كند ؛ و جز انسانى خيرخواه و مهربان و امانتدار و نگهبان ، كسى را بر اين كار مگمار . . . سپس آنچه فراهم آمد زود به نزد ما بفرست ، تا آن را به جايى كه خدا فرمان داده است برسانيم . بنگريد ! شريف رضى ، گرد آورندهء « نهج البلاغه » ، بعد از نقل اين سفارشنامه چنين مىنويسد : « إنّما ذكرنا هنا جملا منها ، ليعلم بها أنّه - عليه السّلام - كان يقيم عماد الحقّ ، و يشرع أمثلة العدل ، في صغير الأمور و كبيرها ، و دقيقها و جليلها - ( 2 ) بخشهايى از اين سفارشنامه را آورديم تا از آنها دانسته شود كه امام - عليه السّلام - ستون حق را بر مىافراشت ، و دستورهايى نمونه براى اجراى عدالت ، در همهء چيزها - كوچك و بزرگ ، و ريز و درشت - مقرّر مىداشت » . و ما مىگوييم : بخشى تابناك از اين سفارشنامه و همانندهاى آن را در اين كتاب آوردهايم ، تا بدين وسيله
هامش
« 1 » « نهج البلاغه » / 879 - 881 ؛ « عبده » 3 / 27 - 29 .
« 2 » چون حيوان نيز در اموال زكاتى هست .