باب چهارم
*
( 1 ) انّما كلام الملوك ملوك الكلام :
مثل است ر ك امثال و حكم دهخدا ، ص 1224 - ج 3 .
* ( 2 ) خالد برمك :
وى پدر برمكيان است ، و از نامآوران دولت عباسى است ، سفّاح شغل وزارت خويش به او داد و در دل محبت او گرفت . مردى كريم بود و فاضل و عاقل و حليم و مفضال و بزرگقدر . . .
گويند چون منصور بناى بغداد آغاز كرد بر آجر و آلات بسيار افتقار افتاد . . . با خالد مشورت كرد . . . ( تجارب السلف ص 101 )
مرگ وى در سنهء 163 هجرى پس از بازگشت از جنگى كه مأمور آن بود اتفاق افتاد ، مهدى براى او كفن و حنوط فرستاد و هارون الرشيد بر وى نماز گزارد .
مقدمهء تاريخ برامكه ، ص لاولب بنقل دهخدا
* ( 3 ) و له فى كلّ قدر مغرفة :
او را در هر ديگى چمچهاى است .
مثل است معادل « مردى همهفن حريف » .
* ( 4 ) الليل حبلى :
شب آبستن است .
مأخوذ از بيت :
[ احسن ما فى صفة الليل وجد * الليل حبلى ليس يدرى ما يلد ]
از ابو الفضل سكّرى مروزى است كه امثال معروف فارسى را به عربى برگردانده ( ر ك يتيمة الدهر ، ج 4 ص 88 ) و اين مصرع برگردان مثل معروف فارسى : « شب آبستن است تا چه زايد سحر » است .