امثال و حكم ( فارسى ) — صفحة 1249

مساهمون: على اكبر دهخدا

ص١٢٤٩

( بحر معنى چو شود موج سكال * چشمهء حرف بود تنگ مجال . . . )

جامى . نظير :

گر بريزى بحر را در كوزه‌اى * چند گنجد قسمت يك روزه‌اى .

مولوى .

كوه با آن عظمت آنطرفش صحرا بود

دست بر دامن هركس كه زدم رسوا بود . . . )

نظير : كاسهء آسمان ترك دارد .

پاى من زير كوه آهن بود . . . )

خاقانى .

كوه بكوه هم رسد چون نرسد دلى بدل * غصهء بيدلى نگر هم ز بلاى آسمان .

خاقانى .

اشاره :

باور نكردمى كه رسد سوى كوه كوه * مردم رسد بمردم باور بكردمى كوهى بود تنم كه به دو كوه غم رسيد * من مردمم چرا نرسيدم بمردمى .

نوعى خبوشانى . « 1 »

كوه بىچاره چه داند گفت چيست زانكه بيچاره ز گفتنها تهى است ليك موسى فهم گفتنها كند كوه عاجز خود چه داند اى سند . مولوى .

. . . جز مگر آن كوه برك كه شود . )

مولوى .

تمثل :

هرگز نكند بر تو اثر چارهء دشمن * هرگز نشود بر تو روا حيلهء محتال كان چاره چو سنبيدن كوه است بسوزن * وان حيله چو پيمودن آبست بغربال .

معزى .

نهايت نيرومند و پرقوت است .

كوهرا بنوك سوزن از بيخ بركندن آسانانتر است از رزيلت كبر از دل افكندن . ابو هاشم صوفى نقل از بهارستان جامى .

بىخبر بودند از سر آن گروه * كوه را ديده نديده كان بكوه .

مولوى .

كوهرا غرقه كند يك خم زنم منفذى گر باز دارد سوى يم چون به دريا راه شد از جان خم خم با جيحون برآرد اشتلم . مولوى .

برده‌ام صد رنج و شد وصلت نصيب ديگران . . . )

ابو المعالى .

هامش

( 1 ) اين قطعه را بنام خاقانى نيز ديده‌ام .