گبت ناگه بوى نيلوفر بيافت خوشش آمد سوى نيلوفر شتافت تا چو شد در آب نيلوفر نهان او به زير آب ماند از ناگهان
( همچنان گيتى كه دارد انگبين * چون بماند داستان من بر اين . . . )
منسوب برودكى .
گچ را كخ نپزد .
كخ بضم اول و سكون ثانى گياهى باشد كه از درون آب رويد و از آن حصير بافند و در خراسان انگور و خربزه بدان آويزند . برهان . تمثل :
زان ايمنى از ديدن هركس كه بگويند * اندر مثل عامه گچ را نپزد كخ .
سنائى .
نظير : با اين چيزها قبر آقا درست نميشود .
گدا اگر همه عالم به دو دهند گداست
جمال در نظر شوق همچنان باقى . . . )
سعدى .
رجوع به : اگر بپوشى رختى . . . ، شود .
گدا بگدا رحمت خدا .
هرگز جمال مال نديده است جز بخواب * هر كو گداى از پس ديگر گدا شده است .
ناصر خسرو .
كورى دگر عصاكش كور دگر شود . عبد صريخه امة رحل يعض غاربا مجروحا . ذليل عاذ بقرملة .
گدا بهر طمع فرزند خود را كور ميخواهد .
تمثل :
فلك با تنگچشمان گوشهء چشم دگر دارد * كه چون فرزند كور آيد شود چشم گدا روشن .
صائب .
نظير :
بسا شكست كز او كارها درست شود * كليد رزق گدا پاى لنگ و دست شل است .
صائب .
گدا پادشاهست و نامش گداست
نگهبانى ملك و ملت بلاست . . . )
سعدى .
رجوع به : آسوده كسى كه . . . ، شود .
گدا چشم ( يا ) گدا ديده .
اندك نگرش .
مثال :
مرتبت را خرد گزيده كند * باز آزت گدى ديده كند .
سنائى .
گدا داند كه ممسك كيست .
گدا در جهنم نشسته است .
نظير : كل صعلوك جواد .
گدا را چو حاصل شود نان شام چنان شاد خسبد كه سلطان شام .
سعدى .
گدا را چه يك نان دهى و چه يك نان گيرى يكسان است .
گدا را روسياه و توبره پر است .
گدا را كند يك درم سيم سير فريدون بملك عجم نيم سير .
سعدى .
رجوع به : آنان كه غنىترند . . . ، شود .