امثال و حكم ( فارسى ) — صفحة 443

مساهمون: على اكبر دهخدا

ص٤٤٣

بشتر گفتند شاشت از پس است گفت چه چيزم مثل همه كس است .

عيب منحصر به آنچه ميگويند نيست . نظير : بشتر گفتند گردنت كجست گفت كجام راستست .

. رجوع به : مثل شترمرغ ، شود .

( تو كريم و پسران همچو تو باشند كريم . . . )

فرخى . نظير :

بار مانند تخم خويش بود .

ناصر خسرو .

. على عليه السلام .

. عاشق و معشوقهء مثلى از عرب . رجوع به : ليلى و مجنون ، شود .

. به مضيقه و تنگنائى سخت دچار شدن . تمثل :

لاجرم افتاده با مقامر گردون * مهرهء اميد من بششدر حرمان .

ظهير .

( نه هر شاهى سزاى تاج و تخت است . . . )

ابن يمين .

. نظير : سامان شير كن به شكار شغال رو .

. مثلى عاميانه است كه گويد اين كس شكمخواره و شكم‌پرست نيست

به شك « 1 » معشوق چون سپيد شود عاشق از وصل نااميد شود . عنصرى . رجوع به : زن جوان را اگر تيرى . . . ، شود .

( كشور آباد نگردد به دو شاه . . . )

جامى . رجوع به : آب‌انبار شلوغ . . . و رجوع به : دو پادشاه . . . ، شود .

بشكيب ازيرا كه همى دست نيابد بر آرزوى خويش مگر مرد شكيبا . ناصر خسرو . رجوع به : آن ميوه كه از صبر . . . ، شود .

( جهان را بشمشير هندى گرفت . . . )

فرخى .

بشناس حرم را كه هم اين‌جا بدر تست با باديه و ريگ مغيلانت چكار است . ناصر خسرو . نظير : دل بدست آور كه حج اكبر است .

. نظير : بر منكرش لعنت . اسمع و لا تصدق . مولد .

بشو اى خردمند از آن دوست دست كه با دشمنانش بود هم‌نشست . سعدى . رجوع به : اندر جهانت . . . ، شود .

( گر سخن گويد آب سخن ما برود . . . )

فرخى .

هامش

( 1 ) به شك ، موى پيشانى باشد .