امثال و حكم ( فارسى ) — صفحة 313

مساهمون: على اكبر دهخدا

ص٣١٣

أَوْفُوا بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كانَ مَسْؤُلًا .

قرآن كريم . سورهء 17 . آيهء 36 . بخرام و وفاى پيمان گرائيد چه پيمان را بازپرس باشد .

. من زشتم و او زيباست . او فهم خواسته‌هاى من نكند و من خواهشهاى او ادراك كردن نتوانم . تمثل :

فهم رازش نكنم او عربى من عجمى * لاف مهرش نزنم او قرشى من حبشى .

جامى . نظير :

يارم همدانى و خودم هيچ ندانى * يا رب چكند هيچ مدان با همدانى .

من رازى و او مروزى .

. گاهى نبگان و فرزندزادگان در پيش نيا و مادربزرگ از فرزند گرامىتر افتند .

. پدر و مادر را بيش از فرزندان بايد دوست داشت .

. فرزندان ما جگرگوشگان ما باشند .

. مراد از استخاره راه جستن از قرآن و تفأل بكتب ديگر باشد . رجوع به : امرهم شورى بينهم . . . ، شود .

. پايهء دورانديشى بر راى زدن باشد . نظير : اوفتد بر گردن او كانديشهء تنها كند . اول استشاره بعد استخاره .

اين خردها چون مصابيح انور است * بيست مصباح از يكى روشن‌تر است .

مولوى .

عقل قوت گيرد از عقل دگر * پيشه‌گر كامل شود از پيشه‌گر .

مولوى . و رجوع به : امرهم شورى . . . ، شود .

! تمثل :

تا نگوئى تو مها كاين پسرك * دردى آورد هم از اول دن .

سنائى .

مده ز اول دن درديم كه دن را درد * بود هميشه و ليكن در ابتدا نبود .

سلمان ساوجى

هركه چون نرگس شد از جام خلافت سر گران * لاله‌وار اول قدح دادش فلك از درد دن .

سلمان ساوجى .

كسى كه بادهء كين تو نوش خواهد كرد * ز شوربختى دردى خورد هم از سردن .

سوزنى . نظير : اول خم و دردى . اول خنب و دردى . و رجوع به : اول پياله و درد ، شود .

. درخت در آغاز هستهء باشد . يضرب للامر الصغير يتولد منه الكبير . ميدانى نظير :

فاول ما يكون الليث شبل * و مبداء طلعة البدر الهلال .

. حديث . آغاز علم سركشى باشد و ميانهء آن فروتنى و پايان آن نادانى