تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 786

مساهمون:

ص٧٨٦
عراقى گويد :
من با زره خانهء خمار گرفتم * ترك ورع و زهد به يك بار گرفتم سجاده و تسبيح بيك سوى فكندم * بر كف مى چون رنگ رخ يار گرفتم كارم همه با جام مى و شاهد و شمعست * ترك دل و دين بهر چنين كار گرفتم شمعم رخ يار است و شرابم لب دلدار * پيمان همان است كه به هنجار گرفتم
حافظ گويد :
دوش از مسجد سوى ميخانه آمد پير ما * چيست ياران طريقت بعد ازين تدبير ما ما مريدان رو سوى قبله چون آريم چون * روى سوى خانهء خمار دارد پير ما در خرابات طريقت ما بهم منزل شويم * كاين چنين رفتست در عهد ازل تقدير ما

خانِهء بَقاء

- ( اصطلاح عرفانى ) دنياى ديگر و مقام لاهوت را نيز گويند :

خانِه دِل

- ( اصطلاح عرفانى ) مراد قلب است . عراقى گويد :
بيا كه خانهء دل پاك كردم از خاشاك * درين خرابه تو خود كى قدم نهى حاشاك بلطف صيد كنى صد هزار دل هر دم * ولى نگاه ندارى تو خود دل غمناك

خانه ستارگان

- اين اصطلاح نجومى است ابو ريحان گويد : فلك البروج به دو نيم كرده شد . نخستين از اول اسد تا به آخر جدى و آفتاب را داده شد و خانهء او به اول اين نيمه و آن برج اسد است و نيمهء ديگر قمر را از اول دلو تا به آخر سرطان و خانهء او بآخرش و آن برج سرطانست . و ز بهر آنك ديگر ستارگان را برفتن دو حال است يكى رجوع و ديگر استقامت ، هر يكى از خانهء ديگر اندر نيمهء ماه از هر دو سوى خانهء ايشان بر يك بعد و آغاز از آن ستاره كردند كه از آفتاب سخت دور نتواند شدن ، و آن عطارد است . و او را سنبله به پهلوى اسد دادند و جوزا به پهلوى سرطان و اين هر دو خانهء اواند . و از پس او آن ستاره كه زير اوست و آن زهره است . و زهره را دو خانه دادند و هر دو خانهء او به پهلوى خانه‌هاى عطارد كردند اندر هر دو نيمهء فلك و آن ميزان و ثور است و آنكه مريخ را همين كار كردند تا خانه‌هاى او حمل و عقرب گشت . و آن مشترى قوس و حوت . و آن زحل جدى و دلو . و برين صورت نهاده شد . هر كوكبى را يكى خانه از دو خانهء او او را موافق‌تر است . گويند كه اندر او شادمانه بود از بهر هم طبيعى يا ساختگى بنرى و مادگى . اما شمس و قمر را جز يكى يكى خانه نيست و خود بطبع و به همه چيزها موافق با ايشان . و اما ديگر ستارگان چون دو خانه دارند ، سنبله مر عطارد را موافق‌تر است از جوزا . و ثور مر زهره را و حمل مر مريخ را و قوس مشترى را و دلو زحل را و هندوان را اندرين رايست كه جاى موافق آيد و جاى مخالف . و اين آنست كه همىگويند حمل مريخ را و اسد شمس را و ثور قمر را و سنبله عطارد را و ميزان زهره را و قوس مشترى را و دلو زحل را موافق‌تر است از ديگر برجها . و ستاره‌يى كه اندرو بود شهادت وى بيشتر بود از آنك بخلهء خويش ( از التفهيم ) .

خانِهء مال

- ( اصطلاح نجومى ) بيت