تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 787

مساهمون:

ص٧٨٧
دوم بود و بيت طالع خانهء حيات و بيت سوم خانهء برادران و اقرباء و سفرهاى نزديك و تحويل از جائى به جائى و بيت رابع خانهء پدر و افلاك و ضياع و عقار و عواقب امور است و بيت خامس خانهء فرزندان و رسولان و هدايا و اكل و شرب و بيت ششم خانه خدمتكاران و بندگان و بيت هفتم خانهء شركاء و ازواج و خانهء هشتم خوف و مرگ و ميراث و اموال ، خانه نهم خانه سفر دور و دين و علم و زهد و فكر و عقل و خانهء دهم خانهء سلطان و مادران و اشغال و اعمال سلطان و خانهء يازدهم خانهء دوستان و اميدها و سعادات و خانهء دوازدهم خانه اعداء و شقاوتها . . ( از بيست باب ملا مظفر ) .

خَبَر تَثليث

- ( اصطلاح اصولى و حديث و آن خبر معروف « انما الامور ثلاثة امر بين غيه فيجتنب و امر بين رشده فيتبع و شبهات بين ذلك » است . ( از خزائن ص 21 ) .

خَبرِ عَزيز

- ( اصطلاح درايه و حديث ) و آن خبرى است كه راويان آن در هيچ يك از طبقات كمتر از دو نفر نباشد . ( از درايه ص 21 ) .

خَبرِ غَريب

- ( اصطلاح درايه و حديث ) و آن خبرى است كه در تمام طبقات راوى آن يكى باشد يا در بعضى از طبقات ( از درايه ص 21 ) .

خَبرِ مُتَواتر

- ( اصطلاح درايه و حديث و اصولى ) و خبرى است كه جماعتى آن را نقل كرده باشند به نحوى كه مفيد علم باشد يعنى علم عادى و محال باشد كه همگى تبانى بر كذب كرده باشند و بالجمله يكى از طرق علم عادى اخبار متواتره است و اغلب اطلاعات و علوم ما نسبت به امور تاريخى از همين راه است . زيرا هرگاه يك خبرى را عدهء بنحو واحدى و لو وحدت معنوى نه لفظى نقل نمايند محال است كه همگى تبانى كرده باشند پس مفيد يقين خواهد بود ( از معالم ص 101 و تلويح ص 429 ) .

خَبَرِ مُستَفيض

- ( اصطلاح اهل درايت و حديث و اصول ) و خبرى است كه راويان آن در هر مرتبهء زياده بر سه نفر باشند ( از درايه ص 19 ) .

خَبَرِ مَشهور

- ( اصطلاح حديث ) خبرى است كه مفيد اطمينان باشد و مشهور باشد و اصحاب بدان عمل كرده باشند .

خَبرِ واحِد

- ( اصطلاح درايه و حديث و اصول ) و خبرى است كه به حد تواتر نرسيده باشد چه آنكه راويان آن يكى باشند با متعدد ، در آن كه خبر واحد حجت است يا نه ميان اصوليان بحث است و در آنكه هرگاه خبر واحدى محفوف به قرائن باشد كه مفيد اطمينان و علم باشد حجت است نيز بحثى نيست ( رجوع شود به درايه ص 18 - قرانين ص 429 - تلويح ص 431 ) . در اصول رشاد راجع به انواع خبر و خبر واحد و متواتر آمده است : هرگاه جماعتى كه سازش آنها با يكديگر عادتا غير ممكن است وقوع واقعهء را حكايت نمايند و خبر آنان در مستمع توليد يقين كند آن خبر را اصطلاحا خبر متواتر گويند . پس خبر متواتر آن خبرى است كه بنفسه مفيد قطع باشد .