( از مجموعه دوم مصنفات ص 30 )
جَوهرِ فَرد
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جزء لا يتجزى و اتم و ذرات فرضى ذيمقراطيس است رجوع به جزء شود .
جَوهرِ مَحْسُوس
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جواهر مادى محسوسه است در مقابل جواهر معقوله .
( تفسير ص 743 )
جَوهرِ مُرَكَّبِ خارجى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جسم است در مقابل جوهر عقلى و ذهنى و بالاخره مراد از جواهر مركبه خارجى مواليد است .
جَوهرِ مُرَكَّبِ عَقْلى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد ماهيات جوهريه است كه مركب از جنس و فصلاند .
جَوهرِ مُظلَم
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد جسم است جواهر مظلمه در اصطلاح شيخ اشراق جواهر جسمانىاند .
( از مجموعهء دوم مصنفات ص 285 ، 300 )
جَوهرِ مُفارِق
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عقل است .
( از تفسير ص 711 و رجوع شود به ص 1423 ، 1681 )
جَوهرِ نَفْسانى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد نفس است .
( از اسفار ج 1 ص 109 ) .
جَوهرِ نُورانى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عقل است .
جَوهرِ وَحْدانى
- ( اصطلاح فلسفى ) رجوع شود باجزاء لا يتجزى .
جَوهرِ وَسَطانى
- مراد هر يك از افلاك بعد از فلك اعلى است .
( از كشاف ص 298 )
جَوهَريان
- ( اصطلاح عرفانى ) ملكوتيان و روحانيون را گويند .
( از تفسير حدائق ص 317 ) .
جُويبار
- ( اصطلاح عرفانى ) جويبار مجارى عبوديت را گويند .
جَهاتِ أَرْبع
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از جهات اربع شرق ، غرب ، شمال و جنوب است .
( اخوان ج 3 ص 112 ) .
جَهاتِ ثَلاث
- ( اصطلاح فلسفى ) گاه مراد از جهات ثلث وجوب ، امكان و امتناع است و گاه ابعاد ثلثه است .
( كشاف ص 1521 )
جَهاتِ سِتّ
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از جهات ست يمين يسار ، فوق ، تحت ، امام و خلف است .
( از اخوان ج 2 ص 322 ) .
جهاد
- ( اصطلاح عرفانى و فقهى ) جنگ با كفار را گويند جهت گسترش پرتو اسلام يا خوف از تغلب آنها . در معنى عرفانى آن .
خواجه عبد الله گويد : جهاد غازيان به تيغ است با دشمن دين ، جهاد عارفان بقهر نفس است با خويشتن ، ثمرة غازيان فردا حور و قصور است ، ثمرهء عارفان در بحر عيان غرفهء نور ، جهاد غازيان از سر عبادت رود و بوقت مشاهدت نظارهء ابد كنند ، ( از عده ج ص 122 ) .
حاتم اصم گويد : « الجهاد ثلاثة : جهاد فى سرك مع الشيطان حتى تكسره و جهاد فى العلانية فى اداء الفرائض حتى تؤديها و جهاد مع اعداء الله فى غزو الاسلام » ( طبقات ص 195 ) .
خواجه عبد الله گويد : جهاد بر سه قسم است يكى بنفس و يكى بدل و يكى بمال ،