تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 659

مساهمون:

ص٦٥٩
جواد شود . « و اما الجود فهو افادة الخير بلا عوض » . ( از اسفار ج 3 ص 82 و رجوع شود به دستور ج 1 ص 419 ) . « الجود افادة ما ينبغى لا لعوض » . ( از مجموعه دوم مصنفات ص 134 و رجوع شود به دستور ج 1 ص 419 ) . در كتاب حكمة الاشراق آمده است كه : جود عبارت از افادهء چيزى بود كه شايسته بود ، بدون عوض ، پس بخشندهء كه در برابر بخشش خود خواستار ستايش و ثواب بود بازرگانست و همچنين آن كس كه بدان ميخواهد خود را از مذمت و مثل آن رهائى بخشد پس در عالم هستى چيزى اشد نورا از آن نبود كه خود در حقيقت نفس خود نور بود ، آنكه خود متجلى و فياض لذائذ بود ، بر هر قابلى و ذات او براى چيزى ديگر نبود و او نور الانوار بود . در كلمات مشايخ آمده است ، جد و لا تمنن فان الفائدة اليك عائدة ( از گلستان ص 173 ) . و الجود بالموجود غاية الجود گلستان ص 87 ) . مولانا گويد :
جود جمله از عوض‌ها ديدنست * پس عوض ديدن ضد ترسيدن است بخل ناديدن بود اعواض را * شاد دارد ديدن در خاص را پس بعالم هيچ كس نبود بخيل * زانكه كس چيزى نبازد بىبديل
*
خاص و عامه از سليمان تا بمور * زنده گشته چون جهان از نفخ صور اهل صورت زان جواهر يافته * اهل معنى بحر نادر يافته آنكه بىهمت چه با همت شده * و آنكه با همت چه با نعمت شده بانك مىآيد كه اى طالب بيا * جود محتاج گدايان چون گدا جود محتاج است و خواهد طالبى * همچنانكه توبه خواهد تائبى جود ميجويد گدايان و ضعاف * همچو خوبان كآينه جويند صاف روى خوبان ز آينه زيبا شود * روى احسان از گدا پيدا شود چون گدا آئينهء جود است هان * دم بود بر روى آئينه زيان پس ازين فرمود حق در و الضحى * بانك كم زن اى محمد بر گدا آن يكى جودش گدا آرد پديد * وين دگر بخشد گدايان را مزيد پس گدايان آينه جود حقند * و آنكه با حقند جود مطلق‌اند

جَوْر

- ( اصطلاح عرفا ) بازداشتن سالك را گويند از سلوك و يا موانع و عوايق سلوك باشد و آن خذلان سالك است . در ادب و اخلاق ستم كردن بود بر مظلومان و ناتوانان در حديث است « اذا هم الوالى بالجور على الرعايا ادخل الله النقص فى اموالهم حتى الضّروع و الزّروع .

جَوشَنِ صُورَت

- ( عرفانى ) كنايت از كالبدهاى زيباى فريبنده است .
جوشن صورت رها كن در صف مردان بيا * دل طلب كز دار ملك دل توان شد پادشا

جَوشَنِ كَبير

- يكى از ادعيه است كه در شبهاى قدر و شبهاى بزرگ ماه رمضان خوانند .