نورى و ابو حمزه و دقاق را بگرفتند و قتلشان بفرمودند ، سياف شمشير بركشيد ، نخست نورى در پيش آمد ، سياف گفت اين چه دليرى است ؟ گفت حيات من بر ياران ايثار است و ما را جوانمردى ناچار ، سياف بگريست فرياد برآورد ، خليفه قاضى را گفت تفحص كن ، نورى را بخواند و ازو مسائل فقهى پرسيدند بصواب جواب داد .
( از شطحيات ص 31 ) .
جواهِرِ اوّل
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد از جواهر اول يا جواهر اولى اشخاصند .
خواجه طوسى گويد : و اين هر پنج ( ماده ، صورت ، جسم ، عقل و نفس ) يا جزوى باشند يعنى اشخاص و آن را جواهر اولى خوانند و يا كلى باشند يعنى انواع و اجناس و آن را جواهر ثانيه خوانند و ثالثه نيز در مرتبت بعد از نوع يعنى اجناسند .
( اساس الاقتباس ص 38 ) .
« الجواهر الاولى هى اشخاص الجواهر .
و انما تدل على الاشخاص المشار اليها . . . ان الجواهر صنفان اول و ثوان . . . جواهر ثوانى و هى التى تقال على موضوع يخصها انه يحمل اسمها وحدها على موضوعها » .
( از مقولات ارسطو ص 28 ، 15 ، 18 ) .
و بالجمله جواهر اول ، شخص جوهرى است مانند « هذا الانسان المشار اليه » و جواهر ثوانى انواعى هستند كه تحت آنها اشخاص است مثلا زيد مشار اليه مندرج در نوع خود است كه انسان باشد و انسان در جنس خود است كه حيوان باشد .
جَواهِرِ بَسيْطِ جِسْمانى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عناصر اربعهاند در حال خلوص و محوضت .
( شرح قيصرى ص 18 ) .
جَواهرِ بَسيطِ رُوحانى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عقول و نفوس مجردهاند .
( شرح قيصرى ص 18 ) .
جَواهِر رُوحانى
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عقول و نفوساند .
( اخوان ج 3 ص 136 ) .
جَواهِر سِفْليّه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد عناصر و مادياتاند .
( از اخوان ج 3 ص 103 ) .
تركيبات ديگر فلسفى و عرفانى :
جَواهِر عُلُوم
- عبارت از حقايقى است است كه قابل تبديل و تغيير نمىباشد و باختلاف ازمنه و شرايع و امم مختلف نشود .
جَواهرِ عِلويّه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد افلاك و كواكباند و گاه بر مجردات نيز اطلاق شده است .
( از اخوان ج 3 ص 103 ) .
جَواهرِ غاسِقَه
- ( اصطلاح فلسفى ) مراد اجسام است .
جَواهرِ غاسِقَهء ميته
- ( فلسفى ) مراد اجسام و جامدات است . ( از مجموعهء دوم مصنفات ص 109 ) .
جَواهرِ القائِمَة بِذاتِها
- مراد عقول مجردهاند ( از مجموعهء دوم مصنفات ص 228 ) .
جَواهرِ مَعْدَنيّه
- ( فلسفى ) مراد معدنيات است ( از شفا ج 1 ص 254 )
جَواهرِ مُفارَقه
- ( فلسفى ) عقول و نفوس ، عالم ما وراء طبيعت .
جَوءِ جَوء
- ( نجومى ) از ستارگان اجزاء سفينه .
جُود
- ( فلسفى ، اخلاقى ) يعنى بخشش عرفا ميگويند : جود افادهء چيزى است كه شايسته باشد بدون غرضى كه عايد