شهادات حكمى را ثابت مىكند كه از لحاظ اداء متوافق باشد يعنى گواهان در گواهى خود اختلافى نداشته باشند و اين امر در موارد گوناگون متفاوت است .
در كليات حقوقى آمده است :
بين شهادات شهود نيز بايد توافق باشد . پس اگر در نوع شهادت يا مقدار يا وصفى از اوصاف محسوسه مثل رنگ بين آنها اختلافى باشد مثل اين كه يكى شهادت به پول طلا داده و ديگرى به نقره ، شهادتشان قبول نخواهد شد .
اما اگر اختلاف فيما بين بنحو تباين نبوده بلكه بنحو اطلاق و تقيد باشد به اين كه يكى شهادت به فروش بطور مطلق دهد و ديگرى محل فروش را نيز تعيين كند اين نوع از اختلاف بين شهود ، مانع از قبول شهادت نيست .
بهر حال نمىتوان آن را تحت ضابطه در آورده و براى آن قاعدهء كلى بيان نمود بنا بر اين تشخيص آن منوط به نظر حاكم است كه در هر مورد و لو بمعونهء قرائن احوال براى او يقين بوحدت مشهود به حاصل شده آن را منشأ اثر قرار دهد .
( كليات حقوقى ص 259 ، 251 )
تَوانْگَرى
- ( اصطلاح عرفانى ) جميع صفات كمال بود .
( كشاف ص 1555 ) .
توانگرى سه چيز است : توانگرى مال و توانگرى خو و توانگرى دل . توانگرى مال سه چيز است ، آنچه حلال است محنت است و آنچه حرامست لعنت است و آنچه افزونى است عقوبت است . و توانگرى خوى ، سه است ، خورسندى و خشنودى و جوانمردى ، و توانگرى دل سه است . همتى مه از دنيا . . . ( از عده ج 1 ص 728 ) .
توبه
- ( اصطلاح اخلاقى و عرفانى ) توبه بازگشتن و رجوع از چيزى است و روى آوردن به چيزى كامل و عالى .
توبه بر حسب لغت به معناى رجوع است و بحسب شرع ندامت از معاصى است از آن رو كه معاصى است ، و حقيقت توبه آنست كه سالك راه خدا از آنچه مانع وصول اوست بمحبوب حقيقى خود از مراتب دنيا و عقبى اعراض نموده ، روى توجه بجانب حق آرد و مراتب توبه چهارست .
1 - بازگشتن از كفر كه توبهء كفارست .
2 - بازگشتن از مناهى و كارهاى بد كه توبهء فساق است .
3 - بازگشتن از اخلاق ذميمه كه توبه ابرار است .
4 - بازگشتن از غير حق كه توبهء كاملان و انبياء و اولياست .
اصل همهء منازلات و معاملات قلبى و قالبى توبه است
« وَ مَنْ لَمْ يَتُبْ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ »
.
و گفتهاند « التوبة الاعتراف و الندم و الاقلاع » ( طبقات ص 357 ) .
و چهار مقام مقارن مقام توبه است ، اول رؤيت عيوب افعال ، دوم رعايت رسوم محاسبت سوم مراقبت چهارم .
اركان توبه پنج است : اول اداء فرائض دوم قضاء ، سوم طلب حلال چهارم رد مظالم پنجم مجاهدت و مخالفت با نفس و بعد از رعايت اين مقام و اركان
« التائب من الذنب كمن لا ذنب له و اولئك بدل الله سيئاتهم حسنات »
. خواجه عبد الله گويد : توبه نشان راه