تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 599

مساهمون:

ص٥٩٩
شوند و چند علت مؤثر در يك معلول باشند نهايت على التوارد و اين امر محال است رجوع به تعاقب شود .

تَوارى

- اين اصطلاح عرفانى است و احاطه و استيلاى الهى را گويند . ( از كشاف ص 1524 )

تَواضُع

- ( اصطلاح اخلاقى و عرفانى ) از نظر اخلاق آن بود كه خود را مزيتى نشمرد بر كسانى كه در جاه از او نازلتر باشند . ( از اخلاق ناصرى ص 77 ) و از نظر عرفاء وضع نفس خود با حق است در مقام عبوديت و با خلق در مقام انعطاف كه در قسم اول با انقياد اوامر و نواهى بود يا بقبول تجليات صفات يا با فناء وجود در تجلى ذات كه انقياد اوامر و نواهى تواضع مبتديانست و قبول تجليات صفات در قلب با فناى مشيت حق ، تواضع متوسطانست و قبول تجلى ذات در روح با فناء وجود خود در وجود مطلق ، تواضع منتهيانست و قسم دوم كه وضع نفس در مقام انصاف باشد با خلق يا بقبول حق بود يا برعايت حقوق يا به ترك ترفع و توقع حكم « طوبى لمن تواضع من غير منقصة ذل فى نفسه من غير مسكنة » و باز در خبر است كه « من تواضع الغنى لاجل غناه فقد ذهب ثلثا دينه » ( از مصباح الهدايه ص 315 ) . و گفته‌اند ( من أراد التّواضع فليوجّه نفسه الى عظمة الله فانها تذوب و تصفو و من نظر الى سلطان الله ذهب سلطان نفسه لأنّ النفوس كلّها فقيرة عند هيبته ( از طبقات ص 20 ) . جنيد گويد : تواضع عبارت از نرمى و آرامش و مهربانى است . رويم گويد : تواضع ذليل بودن دلهاست براى دانندهء غيبها . و گفته‌اند « التواضع تصفيه الباطن ، تلقى بركاته على الظاهر و التكبر من كدورة الباطن تظهر كلمته ( كله ) ؟ على الظاهر » ( از طبقات ص 405 ) . عبد الله بن منازل گويد « من عظم قدره عند الناس يجب ان يحتقر نفسه عندهم » ( طبقات ص 267 ) . و گفته شده است : كه تواضع عبارت از قبول حق است از حق براى حق . و گفته‌اند تواضع عبارت از گردن نهادن ذلت و كشيدن بار گرانست . ( از شرح تعرف ج 3 ص 125 ، 127 ) . حضرت رسول فرمودند : « طوبى لمن تواضع فى غير منقصة و ذل فى نفسه فى غير مسكنة و انفق مالا جمعه فى غير معصية و خالط اهل الفقه و الحكمة و رحم اهل الذل و المسكنة و طوبى لمن ذل نفسه و طاب كسبه و صلحت سريرته و حسنت علانيته و عزل عن الناس سره ، طوبى لمن عمل بعلمه و انفق الفضل من ماله و امسك الفضل من قواه » .

تَواطُؤ

- ( اصطلاح منطقى ) تواطؤ عبارت از لفظ است براى امر و مفهوم عام مشترك بين افرادى چند على التساوى در مقابل تشكيك و آن لفظ را متواطى گويند مانند لفظ انسان رجوع شود به متواطى . ( از كشاف ص 1440 ) .

تَوافُق

- ( اصطلاح منطقى ) مراد تساوى است رجوع به نسب اربعه شود .

تَوافُقِ شَهادات

- ( اصطلاح فقهى ) در شرايط گواهان گفته شده كه هنگامى
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 599 | سيد جعفر سجادى