تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 513

مساهمون:

ص٥١٣
وجود و ماهيت از همين نوعست . صدرا گويد هر دو امرى كه متمايز باشند در وجود يا تمايز آنها به تمام ماهيت است بدون اشتراك جوهرى در ميان آن دو و يا تمايز آنها به چيزى است از سنخ ماهيت با اشتراك در طبيعت جوهريه كه ما به الاشتراك جنس و ما به الافتراق فصل باشد اين نوع تركيب تركيب اتحادى است و در صورتى كه ما به الامتياز از امور عرضيه باشد تركيب افتراقى است . ( از اسفار ج 2 ص 189 - 194 ج 1 ص 109 - 110 - شرح منظومه ص 100 و رجوع به تفسير ص 238 شود ) .

تَرْكيبِ اعْتِبارى

- ( اصطلاح فلسفى ) تركيب اعتبارى عبارت از تركيبى است كه از دو امر اعتبارى يا يك امر متأصل و امر اعتبارى باشد . و قطب الدين گويد : و تركيب ماهيت يا اعتبارى باشد چون « حيوان ابيض » يا حقيقى و خالى نباشد كه بعض اجزاء آن يا اعم باشد از آن ديگر و آن را ماهيت متداخله خوانند و يا نباشد و آن را ماهيت متباينه خوانند . ( از درة التاج جزء سوم از بخش اول ص 16 ) .

تَرَكُّبِ اقْتِرانى

- ( اصطلاح فلسفى ) مراد تركيب از امور عرضى است كه در حقيقت با يكديگر مشترك باشند . ( از اسفار ج 1 ص 109 ) .

تَرْكيبِ انْضِمامى

- ( اصطلاح فلسفى ) تركيب انضمامى در مقابل تركيب اعتبارى و اتحادى است و نوع تركيبى را گويند كه هر يك از اجزاء آن از لحاظ وجودى مستقل باشد و نحوهء اتحاد آنها اتحاد بالضميمه باشد مانند تركيب خانه از خشت آجر و غيره كه مركب بنوع تركيب انضمامى صناعى است و سنگى كه شخص پهلوى خود قرار دهد كه مركب بنوعى تركيب انضمامى اعتبارى است و تركب انسان و حيوان از اعضاى مختلف كه مركب بنوع تركيب انضمامى طبيعى است . ( اسفار ج 2 ص 197 و رجوع بدرة التاج بخش سوم ص 16 و تفسير ص 375 شود ) .

تَرْكيبِ حَدّى

- ( اصطلاح فلسفى ) تركيب حدى عبارت از تركيب تحليلى عقلى است چنان كه گويند تركيب در حد موجب تركيب در محدود نمىشود زيرا ممكن است محدود امرى بسيط باشد و به تحليل عقلى منحل باجزائى گردد . ( از اسفار ج 1 ص 111 و رجوع به ج 2 ص 190 شود ) .

تَرْكيبِ خارِجى

- ( اصطلاح فلسفى ) در صورتى تركب را خارجى گويند كه اجزاء تركيب‌كنندهء مركب در خارج موجود باشد مانند تركيب جسم از ماده و صورت . ( از اسفار ج 3 ص 44 )

تَرْكيبِ خِلْطى

- ( اصطلاح فلسفى ) مركب به تركيب خلطى عبارت از نوع مركبى است كه از اعضاء متشابه الاجزاء تركيب يافته باشد . ( از شفا ج 1 ص 442 )

تَرْكيبِ ذِهْنى

- ( اصطلاح فلسفى ) در مقابل تركيب خارجى است . ( از مباحث المشرقيه ص 56 )

تَرْكيبِ صَناعى

- ( اصطلاح فلسفى ) رجوع به تركيب انضمامى شود .

تَرْكيبِ طَبيعى

- ( اصطلاح فلسفى )