نوع فضيلت و امتيازى بر ديگرى كه برگزيده نشده است نداشته باشد ، ترجيح بلا مرجح گويند و در صورتى كه طرف برگزيده شده نه تنها مزيت و فضيلتى بر ديگرى كه برگزيده نشده است نداشته بلكه منقصت هم داشته باشد و آن طرف كه برگزيده نشده است راجح باشد و اين دگر مرجوع باشد ، ترجيح مرجوع مينامند .
فلاسفه و متكلمان گويند ترجيح بلا مرجح قبيح و زشت است يعنى عقل آن را تقبيح مىكند و ناپسند است كه دو امرى كه از هر جهت مساوى يكديگر باشند يكى از آن دو بر ديگرى ترجيح داده شود و بطريق اولى ترجيح مرجوح قبيح است .
اهل نظر بر اين اصل عقلى مسائل و فروعى چند استوار كردهاند از جمله وجود عالم آفرينش است كه گويند : مسلم است كه غرض و هدف و غايت خاصى ايجاب كرده است كه جهان را خداى متعال از كنتم عدم بوجود آورد و آن غرض و فائده چون نمىتواند عائد ذات خدا شود پس منظور از خلقت افادهء جود و افاضهء خير است لا لغرض .
و نيز بر اين اصل مترتب است كه تمام حركات و متحركات و بالاخره موجودات در حركت خود به طرف غايت و هدف خاصى پيش ميروند و هيچ حركت و فعلى در جهان وجود بدون هدف و غرض نيست و غايت حركات موجودات نيل بخير مطلق و كمال حقيقى و تشبه بذات خداست .
حركات افلاك و اجرام سماوى نيز براى نيل بهدف خاصى است .
حركات ارادى موجودات ذى اراده نيز پيرو اصل و غايت و منظور معين مىباشند و هيچ موجودى بدون سبب و جهت جنبهء فعل را بر ترك و وجود را بر عوم ترجيح نمىتواند بدهد و بالاخره هر موجودى در حد وجودى خود تابع علت خاص و غايت مخصوصى است و همه موجودات تابع هدف و غايت و منظور خاص در سيلان و جرياناند .
( از اسفار ج 3 ص 88 ج 1 ص 48 دستور ج 1 ص 289 )
تُرْس
- ( بضم تاء اصطلاح نجومى ) و نام يكى از ستارگان بود .
تَرْجيع بَنْد
- ( اصطلاح ادبى ) ترجيع آواز باشد با رجعت و اطلاق ديگر آن اين باشد كه مؤذن هر يك از شهادتين را دو بار آورد با خفاء و دو مرتبه به جهر و ترجيع بند اشعاريست كه در بند بند على حده گفته شود و همه بندها متفق الوزن باشند و در هر بندى يك شعر اجنبى آورده شود كه آن بيت حد فاصل ميان هر بند باشد و آن شعر اجنبى تمام بر نسق واحد باشد ( رجوع شود به كشاف ج 1 ص 621 دره نجفى ص 99 - المعجم ص 295 ) .
در ابدع آرد : ترجيع بند آنست كه مجموع چند شعر به هيأت غزل باشد داراى يك بحر با قوافى مختلف كه در آخر هر رشته بيتى بطور برگردان آرند و اين بيت را چون مكرر مىشود ترجيع بند خوانند و هر مصراع آن را مقفى سازند . مانند ترجيع بند معروف هاتف . . .
( از بديع فروعى ص 100 ) .
تَرْخيم
- ( اصطلاح ادبى ) ترخيم در لغت قطع دنب و دنباله است و نزد نحويان حذف آخر اسم است براى تخفيف بدون علت ديگر و آن در غير منادى بطور اطلاق رواست و در مناداى مضاف و يا شبه مضاف و مندوب و مستغاث روا نيست