گردد و حكيم او را قدسيه نامد ( از رسائل نعمت اللّه ج 3 ص 14 ) .
و نيز بدان قوه شخص حقايق و بواطن اشياء را دريابد و بيند همان طورى كه نفس بوسيله چشم صور و ظواهر اشيا را بيند .
خواجه عبد اللّه گويد : بصيرت چيزى است كه رهائى بخشد تو را از حيرت و بطريق صواب رهبرى كند
« قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ أَنَا وَ مَنِ اتَّبَعَنِي »
.
و بالاخره غفلات بندگان را كم كرده و آنها را بينا بحقايق و طرق الى اللّه مينمايد و گاه بصائر گفته مىشود و مراد قلوب است « و عميت بصائر هم عن الحق » .
و مراد از بصيرت گاهى كشف است و علم بكل ما جاء به النبى كه درجه اول است و درجهء دوم بينائى و علم باقدار و اسرار قدر حق است و اسرار تفرقه بين اسرار و ابرار است كه كسى كه كامل شود و بصيرت او تمام ، افعال را مشاهده كند از هدايت و اضلال و طاعت و عصيان و غيره و در درجه سوم عبارت از حق - اليقين است كه ثمرهء آن اعراض از مخلوق و كشف حقايق و عرفان حقيقى است و فراست صادقه است .
بَصرِيَّه
- ( اصطلاح كلامى ) منسوب به حسن بصرىاند كه از متكلمان بزرگ عالم اسلام است .
( از طرائق جزء دوم ص 27 )
بَطحْ
- ( اصطلاح ادبى ) بطح ، بفتح باء و سكون طاء نزد قراء عبارت از اماله است ( از كشاف ج 1 ص 126 ) .
بَطْنُ الْحوْت
- ( از اصطلاحات نجومى است ) نام بيست و هشتمين منزل است از منازل قمر و آن كوكبى بود نيكو روشن و تابنده .
بُطَيْن
- ( بضم باء ) ( از اصطلاحات نجومى است ) و دومين منزل از منازل 28 گانهء قمر بود و علامت آن سه - ستارهايست از قدر اوسط قدر رابع و گويند كه موقع بطن حمل است و مشابه آن سه ستارهء بود كه واقع بر بطن حوت است و چون خردتر از بطن حوت بود بطين به صيغهء تصغير خوانند .
( از بيست باب ملا مظفر )
بَعْث
- ( اصطلاح فلسفى و عرفانى ) بعث يعنى برانگيخته شدن و برخاستن از خواب و بيدار شدن و فرستادن و تهييج شدن و وادار كردن بر كارى و يوم البعث يعنى روزى كه مردگان زنده شوند و از خواب بيدار و از قبر به پا ايستند .
كلمهء بعث و حشر و معاد بيك معنى آمده است و حشر عبارت از حشر اموات بعد از مرگ مىباشد و اختلافات و عقايدى كه در مورد معاد هست در محل خود بطور خلاصه شرح داده مىشود اكنون بطور اجمال اقوال و عقايدى كه در مورد حشر اموات بعد از مرگ اظهار شده بطريق زير ميشماريم :
الف - قول به اين كه معاد و حشر جسمانى است .
ب - قول به اين كه معاد و حشر روحانى است كه نظر اكثر فلاسفه است كه ميگويند