است و امر ظاهرى مقابل امر واقعى است و مواردى خاص دارد كه يكى از آن موارد بعد از بحث و فحص و عدم دسترسى بامر واقعى است كه ناچار به تكليف و حكمى كه از راه دلائل و قرائن بدست ميآورد بايد عمل كند و يا عمل به ظن و گمان كند سپس اگر معلوم شد كه وظيفه او چيز ديگر بوده است و حكم واقعى معلوم شد حالاتى پيش ميآيد . . . اصول عمليه از اين قبيلاند چه استصحاب و تخيير و احتياط حكم واقعى نمىباشند و همين طور است امر اضطرارى كه يكى همان عدم دسترسى بامر واقعى است و ديگرى مورد ناچارى و اضطرار « فاعلم انه يمكن ان يكون التكليف الاضطرارى فى حال الاضطرار كالتكليف الاختيارى فى حال الاختيار وافيا به تمام المصلحة و كافيا فيما هو المهم » و بنا بر اين مكلف كه بامر اضطرارى عمل كند مراد و منظور حاصل شده است و پس از رفع اضطرار اعاده و قضا لازم نيست چنان كه اگر بعد از نماز آب پيدا شد چون در آن حال به تيمم مأمور بوده است ديگر طهارت مائيه لازم نمىباشد - و همين طور است در امر ظاهرى كه قول تحقيق كفايت و اجزاء است مانند توسل به قاعده طهارت و احتياط و جز آن چنان كه اتيان بامر واقعى مجزى و كافى باشد عدهء گويند تعبد بامر اضطرارى ظاهرى مجزى از قضا است نه اعاده يعنى اگر در موقع و وقت خود متوجه امر واقعى اولى شد بايد اعاده كند و بعد از وقت ، قضا لازم نيست . ( از كفايه ص 124 - 132 ) .
امرِ غَيْرِىّ
- ( اصطلاح اصولى ) عبارت از واجب غيرى باشد مانند امر به طهارت كه از جهت مقدمه براى نماز است گو آنكه خود مستحب است بامر استحبابى و بامر نفسى و غرض از امر غيرى توصل به آن غير است نه تعبد بدان و مقربيت آن تبعى است نه اصلى پس خود آن بنفسه موجب مثوبت نيست .
امرِ مُطْلَق
- ( اصطلاح اصولى ) در مقابل امر مقيد است .
« ان الامر المطلق حقيقة فى الواجب المطلق » رجوع بواجب مطلق شود .
امرِ مُقَدِّمِى
- ( اصطلاح اصولى ) مراد از امر مقدمى همان امر تبعى و غيرى است كه امر بذى المقدمه آن را ايجاب مىكند و گر چه خود هم مستقلا مأمور به باشد از باب ديگر .
امرِ نَفْسى
- ( اصطلاح اصولى ) امر نفسى در مقابل امر مقدمى ، تبعى و غيرى است و آن باشد كه بنفسه متعلق امر باشد « لا يخفى عليك ان اطاعة الامر النفسى بما هو امر نفسى لا يكون الا به لحاظ متعلقه بنفسه لا بمقدماته »
امْرِ واقِعىّ
- ( اصطلاح اصولى ) امر واقعى مقابل امر ظاهرى است در موقع عدم علم بامر واقعى و امر اضطرارى در موقع عدم امكان انجام امر اختيارى است .
رجوع بامر ظاهرى شود .
امُّ الْقُرْآن
- ( اصطلاح عرفانى و كلامى ) منظور سورهء فاتحة الكتاب است . رجوع به ام الكتاب شود .