است . ) اصحاب نجوم هر يك از بروج را به سه قسمت كردهاند كه هر ثلثى را ده درجه بود آن ده درجه را وجه ناميدهاند و آن ده درجه نسبت به همان ستاره داده مىشود و مثلا گفته مىشود كه فلان ستاره رب الوجه است و از آن بامورى مانند مولود و چگونگى آن پى مىبرند از باب مثال ده درجهء اول از برج حمل را وجه مريخ نامند و ده درجهء دوم را وجه آفتاب و ده درجه سوم را وجه زهره نامند و همين طور ده درجهء اول برج ثور را وجه عطارد و ده درجهء دوم آن را وجه ماه و ده درجهء سوم را وجه زحل نامند . و همين طور تا دوازده برج كه هر ده درجهء وجهى بود براى ستارهء .
ارْبابُ اْلهِمَمِ الْعالِيَة
- ( اين اصطلاح عرفانى است ) و كسانى را گويند كه همت آنها همواره حق تعالى باشد و توجهى بما سوى اللّه نداشته باشند .
( اصطلاحات شاه نعمت اللّه خطى )
ارْبابِ مُعاملات
- ( اين اصطلاح عرفانى است ) و كسانى را گويند كه خود را براى عبادات مهيا كرده باشند باميد ثواب .
( شرح منازل خطى ث 854 )
ارْبابِ مَواجِيد
- ( اين اصطلاح عرفانى است ) و كسانى را گويند كه بر سبيل حال بحالات و مقامات رسيدهاند .
( شرح گلشن ص 563 )
ارْباعُ السّنَة
- ( اين اصطلاح هيوى است . ) منظور از ارباع سنه ، فصول چهارگانه است . گويند فلك محيط دائم - الدوران است مانند دولاب كه از مشرق به مغرب دور مىزند در فوق ارض و از مغرب به مشرق در تحت ارض پس دائما نصف فلك بر جهت فوق است كه شش برج مىشود . يعنى 180 درجه و نصف ديگر كه تحت الارض است آن هم 180 درجه است . قسمت فوق الارض را يمنه گويند و تحت الارض را يسرة گويند .
در همان درجهء از مشرق كه طلوع مىكند در نظير آن در طرف مغرب غروب مىكند پس دائما ميتوان چهار نقطهء براى آن فرض كرد : نقطهء مشرق ، نقطهء مغرب و نقطهء در كبد آسمان و نقطهء نظير آن در تحت الارض . نقطهء كبد السماء را وتد عاشر نامند و نقطهء نظير آن را وتد الرابع نامند .
بنا بر اين با اين چهار نقطه دائما فلك منقسم به چهار قسم شده كه هر ربع آن را 90 درجه بود از افق مشرق تا وتد السماء 90 درجه كه آن را ربع شرقى صاعد نامند و از وتد السماء تا وتد مغرب 90 درجه بود كه ربع جنوبى هابط گويند و از وتد مغرب تا وتد ارض 90 درجه است كه ربع غربى هابط گويند و از وتد ارض تا وتد مشرق 90 درجه است كه ربع شمالى صاعد نامند .
آفتاب اين بروج 12 گانه را در هر دورى 4 / 1 365 روز طى مىكند كه تقريبا در هر برجى سى روز و اندى از روز توقف دارد و در هر درجه يك روز و يك شب و كسرى .
قهرا در روز ، فوق زمين است و در شب زير .
و باز قهرا در فصل تابستان در