تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى ) — صفحة 138

مساهمون:

ص١٣٨

ارْبابِ تَقْوَى

- ( اصطلاح عرفانى ) رجوع به تقوى شود .

ارْبابِ حالات

- در مقابل مقال و علم و رسوم است .

ارْبابِ حُدوُد

- ( اين اصطلاح نجومى است . ) و بدين ترتيب معين كنند كه هر يك از بروج 12 گانه را به پنج قسمت نمايند كه البته مختلف الدرجه بود اين پاره‌ها كه كوچكترين جزء دو درجه است و بزرگترين 12 درجه ، هر يك از آنها را « حد » نامند كه از آن باخلاق مولود پى برند . البته ماه و آفتاب را در آن نصيبى نبود و بالاخره از روى جدول خاص نام صاحب آن جزء را بيابند و سپس حكم كنند . ( از رسالهء سوم رسائل اخوان در نجوم ص 81 ) تركيبات ديگر در معانى عرفانى :

ارْبابِ راز

- صاحبان سر و اسرار الهىاند .

ارْبابِ رايات

- صاحبان پرچم ولايات و اولياء اللّه‌اند .

ارْبابِ رُخْصَت

- عوام مؤمنان را گويند ( مصباح الهدايه ص 49 ) .

ارْبابِ رِوايات

- در مقابل ارباب درايات است كه ارباب حديث‌اند و پاى بند به احكام شريعت‌اند و در مقابل ارباب طريقت و حال‌اند .

ارْبابِ رُسُوم

- صاحبان و پيروان شريعت‌اند « و ارباب الرسوم و العلوم فعليهم واجب التزام الادب » ( طبقات ص 491 ) .

ارْبابِ رِياضَت

- كسانى را گويند كه ترك شهوات كرده و كم خورند و نوشند و مجاهدت با نفس كنند و دائما ذكر كنند و خود را از قيود مادى و حجب ظلمانى دنيوى مستخلص گردانند و در نتيجه بر آنها انوار روحانى ظاهر گردد و امور غريبهء غيبى براى آنان آشكار گردد و بواسطهء مشاهدهء اشباح روحانى انواع حوادث و معلومات را دريابند و آنچه را بخواهند بدانند ( از رساله در اعتقادات حكما ص 271 ) .

ارْبابِ ساعات

- ( اين اصطلاح نجومى است ) و بدين حساب اين اصطلاح را وضع كرده‌اند كه گويند عدد تمامى ساعات هفته 168 ساعت است و هر ساعتى را به كوكبى اختصاص داده‌اند از كواكب هفتگانه ساعت اول را منسوب به شمس كنند كه سبب وجود روز و شب است و ساعت دوم را از آن روز منسوب به زهره كنند و سوم به عطارد و به همين ترتيب بافلاك تا برسد به قمر و چون نوبت به قمر رسيد از زحل گيرند تا بآفتاب به ترتيب و همين طور از بالا به پائين و از پائين به بالا برشمرند و ساعاتى را به كواكب نسبت دهند تا آخر ساعت كه ساعت دوازدهم شب يكشنبه بود از هفتهء ديگر كه منسوب بمريخ شود و مجددا دور از سر گرفته مىشود بنا بر اين : رب ساعت اول يكشنبه آفتاب است و رب ساعت اول دوشنبه كه ساعت 25 است قمر است . رب ساعت اول روز سه‌شنبه مريخ است .