تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مفردات نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 770

مساهمون:

ص٧٧٠
براى جنگ با ديگران خوانده مى شد چنان تلاش نمى كرد . مشروح اين سخن و آن خطبه در ( رجل - مرجل ) گذشت به آنجا رجع شود . دربارهء اينكه طلحه و زبير و شورشيان ديگر ، عائشه را از مكهّ به بصره آوردند مى فرمايد : « فخرجوا يجرّون حرمة رسول الله صلّى اللّه عليه و آله كما تجرّ الامة عند شرائها متوجّهين بها الى البصرة فحبسا نسائهما فى بيوتهما و ابرزا حبيس رسول الله صلى اللّه عليه و آله لهما و لغيرهما . . . خ 172 247 از مكهّ بيرون شدند و حرم رسول خدا ص را با خود مى كشاندند چنان كه كنيزكى را به وقت خريد اين سو و آن سو مى كشانند او را با خود به طرف بصره بردند ، زنان خويش را در خانه‌هاى خود نشاندند و آن را كه رسول خدا ص در خانه نگاه داشته بود ، به خود و ديگران نماياندند آوردن « جيس » به مناسبت آيهء « وَ قَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ » است ، در « حبس - حرم » نيز اين مطلب آمده است .

عيم

: اعتيام به معنى اختيار كردن و برگزيدن است گويند : « اعتام الرجل اعتياما : اختار » « عيمه » به كسر اوّل يعنى مال بهتر و مال اختيار شده ، دو مورد از اين ماده در « نهج » آمده است ، در وصف رسول خدا صلى اللّه عليه و آله فرموده : « و اشهد انّ محمدا عبده و رسوله المجتبى من خلائقه و المعتام لشرح حقائقه » خ 178 257 يعنى : برگزيده شده براى شرح حقائق خدا . به مصقلة بن هبيره كه به شام فرار كرد و شرح حال آن در « صقل » گذشت مى نويسد : « بلغنى . . . انّك تقسم فى ء المسلمين . . . فيمن اعتامك من اعراب قومك » نامهء 43 415 خبر رسيد كه تو اموال مسلمانان را ميان اعراب قوم خود كه تو را برگزيده‌اند تقسيم مى كنى .

عين

: معاينه و عيان به كسر اوّل - ديدن به طور آشكار . « عين » چشم و چشم ، گاهى از آن جاسوس و نظارت و حفظ منظور است ، به نظر راغب معناى اصلى « عين » چشم است ، معانى ديگر به عنات آن باشند ، اين ماده به اين سه معنى ، به صورت مفرد و جمع به طور مفصل در « نهج » آمده است در مقام موعظه فرموده : « لو عاينتم ما قد عاين من مات منكم لجزعتم و وهلتم و سمعتم و اطعتم »