نه براى احكام الهى كار بردى . و آنچه در اين مقام حايز اهميّت است ، نگرش در خطاب خداوند سبحان به فرستادگان پاك و پاكيزه است ، در آنجا كه مىفرمايد : * ( « يا أَيُّهَا الرُّسُلُ ! كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَاعْمَلُوا صالِحاً . . . » ) * ، پس خدا از فرستادگان خود نيز انتظار ندارد كه چيزى نخورند . آرى ! حتى فرستادگان خدا كه براى تهذيب نفوس بر انگيخته بودند ، زندگى طبيعى داشتند ، و بر وفق موازين طبيعى و سنّتهاى الهى - كه هيچ گونه و هيچ گاه دگرگونى نمىپذيرند - زندگى مىكردند :
مىخوردند ، مىآشاميدند ، لباس بر تن مىكردند ، در بازارها راه مىرفتند ، براى خود همسر بر مىگزيدند و در خانه ها زندگى مىكردند :
* ( « وَما جَعَلْناهُمْ جَسَداً لا يَأْكُلُونَ الطَّعامَ ) * « 1 » ما كالبد پيامبران را چنان ( فرشتگان ) نساختيم كه خورد و خوراك نداشته باشند . . . » .
و هنگامى كه فرستادگان خدا چنين باشند ، حال ديگران چگونه خواهد بود ؟ امام باقر « ع » مىفرمايد : « إنّ الله عزّ و جلّ ، خلق ابن آدم أجوف ، و لا بدّ له من الطَّعام و الشّراب « 2 » خداى بزرگ آدمى را ميان تهى ( داراى شكم ) آفريد ، و ناگزير خوردنى و نوشيدنى براى او لازم است » ، همه مىخورند و سپس به كار بر مىخيزند ، پس از برخاستن از سر سفره خداى را سپاس مىگزارند و پرهيزگارى مىكنند . هيچ عمل صالحى جز با خوردن و هيچ شكر و پرهيزگارى و دينداريى جز با خوراك ، و هيچ نماز و روزه و حج و جهادى جز با نان و غذا ، و هيچ پرداختن به طهارتهاى شرعى ( وضو ، غسل . . . ) و مراعات آنها در زن و مرد - اغلب - جز با گرمابه ها و آبهاى گرم و تميز - كه فقرا و تيره بختان بيشترى فاقد اينها هستند - ميسّر نمىشود ، و بر اين گونه ها قياس كنيد ديگر احكام دينى و آداب بدنى و روحى دينى را ، و هر چه را براى تأمين آنها ضرورت دارد .
بنا بر اين ، مبارزه با فقر براى كسى كه خدا و دين و بندگان او را دوست مىدارد ، و خواستار عملى شدن دين خدا و احكام آن ، و
هامش
« 1 » « سورهء انبيا » ( 21 ) : 8 .
« 2 » « كافى » 6 / 287 .