بزرگداشت شعائر اين دين و ادامه يافتن آنهاست ، از مهمترين واجبات به شمار مىرود . پس ناگزير بايد هر انسانى كه زندگى مىكند - بخصوص در جامعهء اسلامى - به اندازهء كافى وسيلهء معيشت و زندگى در اختيار داشته باشد ، تا بتواند ايمان خود را نگاه دارد ( چه به گفتهء پيغمبر اكرم « ص » ، فقر به آن نزديك است كه به كفر بينجامد ) « 1 » ، و بتواند تكليفهاى شرعى خود ، يعنى نماز و روزه و حج و جهاد را انجام دهد ، و همسر بگيرد ، و انفاق كند ، و پرهيزگار باشد ، و خداى را سپاس گزارد ، و ديگر چيزهايى را كه خدا بر او واجب كرده است انجام دهد ، و شعائر دين حنيف را بر پاى دارد ، و به يارى حق و ترويج فضيلت بپردازد .
آشكار است كه انجام دادن اعمال دينى - علاوه بر خوردن و آشاميدن كه بقاى تن آدمى به آن است - مستلزم هزينه ها ديگرى نيز هست ، و به همين منظور در حديث اسحاق بن عمّار آمده است : « قلت لأبي عبد الله « ع » : أعطي الرّجل من الزّكاة مائة درهم ؟ قال : نعم . قلت :
مائتين ؟ قال : نعم . قلت : ثلاث مائة ؟ قال : نعم . قلت : أربع مائة ؟ قال : نعم .
قلت : خمس مائة ؟ قال : نعم ، حتّى تغنيه « 2 » به امام صادق « ع » گفتم : صد درهم زكات به يك مرد بدهم ؟ فرمود : بلى . گفتم : دويست ؟ فرمود :
بلى . گفتم : سيصد ؟ گفت : بلى . گفتم : چهار صد ؟ گفت : بلى . گفتم :
پانصد ؟ فرمود : بلى ( آنقدر مىتوانى به او بدهى ) تا او را بىنياز گردانى » . و در حديث ديگرى فرمود : « مال الزّكاة يحجّ به « 3 » با مال زكات مىتوان حج گزارد » ( يعنى : فقير زكات بگير ، آنقدر از زكات بگيرد تا غنى گردد و به حج رود ) . و در حديث ديگرى فرمود : « . . . بل يعطيه ما يأكل و يشرب و يكتسي و يتزوّج و يتصدّق و يحجّ « 4 » بلكه ( از زكات ) چندان به او بدهد كه بخورد و بياشامد و لباس بخرد و ازدواج كند و صدقه دهد و به حج رود » . و هماهنگ با اين آموزشها - كه سازگار
هامش
« 1 » « خصال » 1 / 12 . نيز پيامبر اكرم « ص » فرمود : « لو لا رحمة ربّي على فقراء أمّتي ، كاد الفقر أن يكون كفرا اگر نظر رحمت پروردگار من به امّت من نباشد ( كه حفظ مىكند ) ، فقر نزديك به آن است كه به كفر بينجامد » ( « بحار » 72 / 47 ) .
« 2 » « وسائل » 6 / 180 .
« 3 » « كافى » 3 / 557 .
« 4 » « كافى » 3 / 556 .