ينكحوا قصدا ، و يركبوا قصدا ؛ و يعودوا بما سوى ذلك على فقراء المؤمنين و يلمّوا به شعثهم . فمن فعل ذلك كان ما يأكل حلالا ، و يشرب حلالا ، و يركب حلالا ، و ينكح حلالا ؛ و من عدا ذلك كان عليه حراما . ثمّ قال : * ( « وَلا تُسْرِفُوا إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ » ، ) * « 1 » ، أ ترى الله ائتمن رجلا على مال خوّل له ، أن يشتري فرسا بعشرة آلاف درهم ، و يجزيه فرس بعشرين درهما ؟ . . . و قال :
* ( « وَلا تُسْرِفُوا إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ » ، ) * « 2 » ؟
( 1 ) امام صادق « ع » - به روايت ابان بن تغلب : مال مال خداست كه آن را نزد مالداران به امانت مىگذارد ، و بر آنان روا مىدارد كه از اين مال با ميانه روى بخورند و بياشامند و بپوشند و ازدواج كنند و از مركوب بهره مند شوند ؛ و آنچه مىماند به فقراى مؤمنان بدهند ، و نابسامانى زندگى آنان را به سامان آورند ؛ پس هر كس چنين كند ، آنچه مىخورد و مىآشامد و سوار مىشود و ازدواج مىكند ، بر وى حلال است ، و آنچه از اين اندازه بگذرد بر وى حرام است . سپس امام اين آيه را خواند : « * ( وَلا تُسْرِفُوا إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ ، ) * ، اسراف مكنيد كه خدا اسرافكنندگان را دوست نمىدارد » . و فرمود : آيا خيال مىكنيد كه خدا مردى را بر مالى - كه به او عطا كرده است - امين بداند ، كه براى خود اسبى به ده هزار درهم بخرد ، با اينكه اسب بيست درهمى براى او بس است ؟ . . . و در قرآن بگويد : * ( « وَلا تُسْرِفُوا إِنَّه لا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ ، » ، ) * . ، از صراحت اين حديث مىفهميم كه خداى متعال چون مالى به كسى عطا كند ، او را در آن مال امين قرار داده است ، بنا بر اين بر صاحب مال واجب است كه همچون فردى امين و مورد اعتماد خدا عمل كند . « 3 »
هامش
« 1 » « سورهء انعام » ؛ 141 ؛ « سورهء اعراف » : 31 .
« 2 » « تفسير عيّاشى » 2 / 13 .
« 3 » در بارهء اين موضوع نيز فصلهاى 26 و 28 ، از همين باب ( جلد چهارم ) .