چيزى جزوى گيرند ، و شنيدهام كه سابق بر اين اصلا چيزى نمىگرفتهاند ، و از امتعهء گرانبها كه به مصرف اعاظم مىرسند زياده گيرند ، خصوص از شراب ، و گويند كه در آشاميدن شراب ضرورتى نيست ، و از آن ننوشند جز اصحاب دول ، پس اگر به قيمت گران خرند چه مضايقه است ، و تهىدستان را اگر ميسّر نشد باعث خرابى نظام مملكت نيست ، و در تمام قلمرو يك جا گمرك گيرند ، و در هر شهرى كه گرفتند عملهء آن كار اجناس را نشانى كنند و كاغذى به صاحب مال دهند متضمن آنكه اينقدر جنس در فلان شهر گرفته شد ، در جائى ديگر از ممالك كمپنى مزاحم نشوند .
نوشتن كتب به قالب و آن را چهاپه گويند
و از آن جمله نوشتن كتب به قالب است و كارخانهء عالى بهجهت اين كار كردهاند و حروف مقطّعه را مكرّر و به انواع مختلفه ساختهاند ، و چون كتابى يا مطلبى را خواهند كه بنويسند موافق آن تمام حروف را برابر سطربندى و مرتّب كنند و بر ميلى نصب نمايند و صفحه سازند و بر آن مركب زنند ، و چون قالب چيتزنى بر صفحهء كاغذ زنند و از كتب مطوّله در هرروزى نسخهاى متعدّده سازند ، و بر آن اجرت جزوى معيّن است كه ثلث اجرت استكتاب آن نيست .
و اخبار مملكت و احكام و آئين ملك را - كه در سالها به استكتاب ميسّر نيايد - در چند روز نويسند و به همهء كاركنان رسانند ، و اگر شخصى اجنبى نيز خواهد از كارخانهء خود و تمام رعايا را به سهولت تمام اطلاع بر احوال ملك ميسّر آيد ، و علاوه تصويراتى كه از فرنگ و غيره آيد همه را قالب زنند ، و حق آن است كه به اين عمل اكثر امور را بر خود و ديگران آسان كردهاند ، و علاوه