سبحان الذى يغيّر و لا يغيّر در امورات بىاصل آنقدر دقّت دارند ، و در چيزى كه شرعا محترم است اينقدر مسامحه مىكنند ، و در اين ايّام سياحت اغلب اهالى اين ملك را چنين ديدهام كه در جزئيّات مثل امساك در روز عاشورا ، و علم و منبر و شبيه ضرايح مقدّسه را زيارت كردن ، و با كفش داخل تعزيه خانه و پيش منبر و ضريح نرفتن ، و قليان در مسجد و تعزيه خانه نكشيدن ، و خاك پاك را در جيب و بغل گذاشتن ، و تسبيح سى و سه دانه در دست داشتن ، و روز دوشنبه از خانه بيرون نيامدن ، و امثال اينها بسيار دقّت و تجّسس و تفحّص مىكنند ، و همين اشخاص اغلب آن است كه نماز نمىكنند ، و روزه نمىگيرند ، و مطلقا از فروع و احكام خبرى ندارند ، و اگر كسى در امورات مذكوره مسامحه كند او را فاسق و بىدين مىدانند .
شعر « 1 »
وامانده ز اصل كار و پيوسته به فرع * كم معتقد خدا و بسيار به شرع
فصل هفتم تاريخ ورود محمّد نبى خان ايلچى ايران به جزيرهء ممبئى و علّت راه و رسم سفارت ميان جماعت انگريز و پادشاه
در آن بلده بودم كه : عاليجاه معلّى جايگاه مؤتمن الدوله ، مقرّب
هامش
( 1 ) شعر : در « ب ، ج ، د » نيامده است .