وفاضل نبيل محدّث ثقه شيخ محمّد بن حسن بن حرّ عاملى است ، صاحب تصانيف كثيرهء شهيره ، كه از آن جمله است كتاب « تفصيل وسائل الشيعة » در شش مجلد « 1 » ، وكتاب « هداية الامّة » در سه مجلد ، وكتاب « فهرست ابواب الكتاب الكبيرة » ، وكتاب « بداية الهداية » در فقه ، وكتاب « نصوص ومعجزات » در دو مجلّد ، وكتاب « فصول مهمّه » كه معروف است به « كليّات النصوص » در دو مجلّد ، ورساله در وجوب عينى نماز جمعه ، ورسالهء « اثنى عشريه » در تحريم غنا ، ورساله در بيان خلق شيطان ، ورسالهء منظومه در ميراث ، ورساله در تواريخ مواليد ائمه عليهم السلام ووفيات ومعرفت اولاد وازواج ائمه ، وكتاب « امل الامل » در رجال ، ورسالهء منظومه در هندسه ، و غير اينها . پس شيخ در كتاب « امل الامل » كتاب « حديقة الشيعة » را از كتب آن مرحوم شمرده ، و به اين عبارت فرموده : أحمد بن محمّد الأردبيلي كان عالماً فاضلًا مدقّقاً عابداً ثقة ورعاً ، جليل القدر ، عظيم الشأن ، معاصر الشيخ البهائي ، له كتب ، منها « شرح الإرشاد » كبير لم يتم ، و « تفسير آيات الاحكام » ، و « حديقة الشيعة » و غير ذلك ، نروي بأسانيدنا السابقة عن الشيخ حسن والسيّد محمّد عنه « 2 » انتهى كلامه . و ديگر فاضل كامل ثقهء ماهر آخوند ملّا محمّد طاهر قمى است در كتاب « تحفة الأخيار » ، چنان كه گذشت ، در « امل الامل » در مدح وتعريف آخوند مشارإليه چنين فرموده : محمّد طاهر بن محمّد حسين الشيرازي ثم النجفي ثم القمي ، المولى الأجلّ ، من أعيان فضلاء المعاصرين ، عالم محقق مدقق ، ثقة ، فقيه متكلم ، محدّث جليل القدر عظيم الشأن ، له كتب ، منها كتاب « شرح
هامش
( 1 ) اخيراً اين كتاب شريف در 30 مجلد تجديد چاپ شده است
( 2 ) امل الآمل : 2 / 23