عندهم أفضل من الأنبياء « 1 » . يعنى : علامت غلات از حلّاجيه آن است كه دعوى تجلّى مىكنند به عبادت ، يعنى ظهورنور خدا بر ايشان ، با وجود تديّنشان به ترك نماز و جميع فرائض ، ودعواى معرفت اسماء اعظم خدا مىنمايند ، ودعوى انطباع حق مىكنند ، يعنى دعوى مىكنند كه حق در نظر ايشان در مىآيد ، ومىگويند كه :
ولى هرگاه خالص شد وشناخت مذهب ايشان را ، پس او نزد ايشان افضل است از پيغمبران . در « نفحات » در ترجمهء محمّد معشوق گفته كه : در زمان خود پير اهل خراسان بود . ونيز گفته كه : عين القضاة همدانى در بعضى از رسائل خود گفته كه :
محمّد معشوق نماز نكردى ، و از خواجه محمّد حمويه نقل كرده كه از خواجه احمد غزّالى شنودم كه : در روز قيامت صدّيقان را همه تمنّا باشد كه كاشكى خاكى بودندى كه روزى محمّد معشوق قدم در آن خاك نهاده بودى « 2 » . وعطّار در تذكره نقل كرده كه : شخصى از مريدان ذوالنون مصرى كه چهل چلّه داشته بود ، وانواع رياضتها كشيده بود ؛ نزد او آمد وگفت : كه با رياضتها وخدمتها كه كردهام دوست با من هيچ سخن نمىگويد ، ونظرى به من نمىكند ، و به هيچ برنمىگيرد ، و از عالم غيب هيچ چيزى بر من كشف نمىشود ، ذوالنون مصرى به وى گفت : برو امشب سير بخور و نماز خفتن مكن وبخسب تا بامداد ، شايد كه دوست اگر با توبه لطف سخن نگويد ؛ به عتاب با
هامش
( 1 ) اعتقادات شيخ صدوق : 76
( 2 ) نفحات الانس : 309 ، تحفة الاخيار : 208