كه توسّط ثقة الإسلام محمّد بن يعقوب كلينى ، در طول بيست سال ، گردآورى شده است و روايات آن ، از نظر وثاقت و اعتبار سند و مضامين ، داراى جايگاه خاصّى است . مرحوم كلينى ، اين كتاب را به درخواست عدّهاى از شيعيان ، گردآورى كرده و از ويژگىهاى مهم آن ، همعصر بودن مؤلّف با دورهء غيبت صغراست . قسمت اوّل اين مجموعهء سه بخشى كه به « اصول الكافى » معروف است ، شامل هشت كتاب ، با عناوين زير است ، 1 . كتاب العقل و الجهل ، 2 . كتاب العلم و فضله ، 3 . كتاب التوحيد ، 4 . كتاب الحجّة ، 5 . كتاب الايمان و الكفر ، 6 . كتاب الدعاء ، 7 . كتاب فضل القرآن ، 8 .
كتاب العشرة .
در اين هشت كتاب ، مهمترين مباحث معارف اسلامى و اصول اعتقادى ، در قالب احاديث منقول از معصومان ، آمده است كه نشاندهندهء جامعيت كتاب الكافى است .
كتاب العقل و الجهل . اين بخش از الكافى كه مورد بحث اين پاياننامه است ، در چاپهاى امروزى ، داراى 36 حديث است . 34 روايت از اين مجموعه ، در چاپهاى اصلى و قديمى آن موجود است و دو روايت آخر اين كتاب ، در بيشتر نسخهها ذكر نشده و تنها در دو نسخهء خطّى مربوط به سدهء دهم هجرى ديده مىشود كه مضمون اين دو روايت ، با احاديث ديگر اين كتاب ، موافق است . از اين رو ، در اين پژوهش ، اين دو روايت نيز مورد توجّه قرار گرفتهاند .
بررسى سندى روايات « كتاب العقل و الجهل »
در اين جُستار ، بررسى سندى روايات اين كتاب ، محدود به بررسىهاى سندى مرحوم مجلسى در كتاب مرآة العقول است كه مطابق آن ، شش روايت ( روايات اوّل ، چهارم ، پنجم ، دهم ، هجدهم ، و سى و دوم ) صحيحاند ؛ چهارده روايت ( روايات دوم ، ششم ، هفتم ، هشتم ، نهم ، سيزدهم ، چهاردهم ، شانزدهم ، هفدهم ، بيستم ، بيست و يكم ، بيست و دوم ، بيست و نهم ، و سى و چهارم ) ، ضعيفاند ؛ يازده روايت ( روايات