را ادامه دادند ، به طورى كه بخارا به مركزى براى مذهب حنفى در شرق تبديل شد . « 1 » بعد از مذهب حنفى ، شافعى ، « 2 » از پُرطرفدارترين مذاهب بود .
در ديگر بلاد اسلامى ، مذاهبى چون : اوزاعى ، حسن بصرى ، ابن عُيَينه ، ابن أبى ذؤيب ، سفيان ثورى ، ابن أبى داوود ، ليث بن سعد و . . . به مرور زمان ، طرفدارانى پيدا كردند . علّت اصلى گسترش اين مذاهب ، خواست قدرت حاكم و دفاع از اين تشتّت مذاهب بوده است .
به عنوان نمونه ، ابن ذؤيب ، با اين كه از مالكْ داناتر بود ، ولى مذهب او كمرنگ شد و مالك ، چون به دستگاه حكومتْ نزديك بود ، مذهب او گسترش پيدا كرد . « 3 »
ب . زندگىنامهء بخارى
1 . سال و محلّ ولادت
زمان و زادگاه بخارى ، دقيقاً معلوم نيست . گويا وى در روز جمعه ، سيزدهم شوّال سال 194 ق ، بعد از نماز روز جمعه ، در شهر بخارا متولّد شده است . « 4 » 2 . ويژگىهاى فردى
بخارى ، فردى باهوش و باذكاوت بود . وى هنگام كودكى ، در مجلسى ، پانزده هزار حديث از حفظ قرائت كرد . در همان كودكى ، هفتاد هزار حديث ، حفظ كرده بود . در نُه سالگى ، به استماع حديثْ اقدام كرد و در ده سالگى ، به حفظ و جمعآورى آن قيام كرد . وى در يازده سالگى ، اشتباه استادش را در مورد سند حديث ، متذكّر شد و استاد
هامش
( 1 ) . ر . ك : همان جا ؛ سير أعلام النبلاء ، ج 10 ، ص 157 و ج 9 ، ص 134 .
( 2 ) . ر . ك : أحسن التقاسيم فى معرفة الأقاليم ، ج 9 ، ص 474 و 496 .
( 3 ) . ر . ك : مناقب الشافعى ، ج 1 ، ص 524 ؛ تذكرة الحفّاظ ، ج 1 ، ص 161 ؛ امامت و سياست ( تاريخ خلفا ) ، ص 375 - 378 .
( 4 ) . ر . ك : تاريخ بغداد ، ص 6 .