گفت : خواهى يكى فروزان شمع * كه بَرَد خواب را سبك از سَر
گفتم : آرى ، بگفت : لوليكى * ز أكبر آباد هند يا كشمر
گفتم : آرى ، بگفت : صاف ميى * كه بُوَد جمشيد را دختر
گفتم : آرى ، بگفت : دختركى * كه رخش زد به جان شرم ، شرر
گفتم : آرى ، بگفت شاهدكى * كه زمژگان به دل زند خنجر
گفتم : آرى ، بگفت : مُطربكى * كز ترانه اش به رقص نجم وشجر
گفتم : آرى ، بگفت : صد أحسنت * بر تو اى خشك مغز دامن تَر
شاد وآسوده خواب كن كه تويى * كعبه فسق را سياه حجر
چون بدين طعنه خاطرم آزرد * خرمن غيرتم گرفت آذر
جستم ازهول وجُستم از لاحول * بهر دفع بليس نفس ، سپر
باز رفتم زفكرت اندر خواب * ديدم أو را به صورت ديگر
گفت : اى يارسُرخ روى خواهى * درمى سبزه چون خط دلبر
گفتمش : نى ، بگفت اگر باشد * قدحى زان شراب جان پرور
گفتمش : نى ، بگفت : اگر باشد * دخترى لعل پوش وسيمين بر
گفتمش : نى ، بگفت : اگر باشد * ساده اى نازنين چو قرص قمر
گفتمش : نى ، بگفت : اگر باشد * مطربى با دف ونى ومرمر
گفتمش : نى ، بگفت : نيك بخسب * كه نه زين شاخ وبرگ رُست ونه بر
هيزمِ خشكى وزهد وريا * مى فروشى به خلق هيزمِ تَر
( دستكردى 271 - 272 )
5 - 9 . النتيجة
كان أديب الممالك رجلًا سياسياً ولهذالم يكن شعره بمعزل عن حياته السياسية ممّا نجد أن أغلب أشعاره نشرت بداية في الصحف قبل أن تجمع وتطبع في شكل مجموعة مستقلة . إنّه لم يكن شاعراً فحسب وإنّما كان رجلًا عالماً وأديباً فاضلًا ممّا أدّى إلى ولوجه في معركة السياسة والكفاحات الوطنية في أواخر العصر القجري . يشمل ديوانه القصائد