رثاى پيامبر ( ص ) و اهل بيت ايشان و توصيف اوصاف و ويژگىهاى آنان ، يكى از مدخلهاى بارز ادبيات متعهد است كه در كانون توجه شاعران متعهد ؛ اعم از مسلمان و غير مسلمان قرار گرفته است . اين شاعران با سرودن مرثيه ، مدح و هجا به تبيين و ترويج عقايد شيعه و دفاع از حق اهل بيت پيامبر ( ص ) و جايگاه آنان پرداخته و با سلاح شعر به مخالفان اهل بيت حملهور مىشوند . از شاعران دوره صدر اسلام كه با زبان شيواى شعرى خود كوشيدند تا آموزههاى پيامبر گرامى اسلام ( ص ) را در جامعه دينى پىريزى نمايند ، " حسانبن ثابت انصارى ، كعببن زهير ، نابغه جعدى ، أبوالهيثم بن التَّيهان و غيره " اشاره كرد .
" هنگامىكه " حسان بن ثابت " پس از مراسم غدير ، سرودهى خود را نزد پيامبر اعظم ( ص ) قرائت كرد ، حضرت وى را مورد تفقد قرار دادند و فرمودند : لا زلتَ مؤيداً بروح القُدس ، ما نصرتَنا بلِسانك " ( طوسى ، 289 : 1411 ) « تا زمانى كه ما را با زبان خود يارى مىكنى ، جبرئيل مؤيد تو خواهد بود » . چنين تأييد و تشويقى از جانب پيامبر ، مهرتاييدى است بر لزوم تعهد شاعر به شعر متعهد .
بايد گفت نام شيعه در بسيارى موارد با شعر و آيين ادبى گره خورده است . مسأله ولايت اميرالمؤمنين ( ع ) و غصب خلافت ، موجب شد تا حادثهى عظيم و سرنوشت ساز غدير ، توجه شاعران را معطوف خود سازد و غديريات را در تاريخ ادبيات شيعه به وجود آورد . فضايل و مدايح على ( ع ) بر زبانها جارى شد و شاعران ماجراى سقيفه را تقبيح كردند از جملهى اين شاعران ، كميت بن زيد اسدى ، شاعر دوره اموى است كه مدح بنىهاشم را با حمله به بنىاميه همراه كرد . ( حوفى ، 201 : 1965 )
شاعران بزرگ و متعهد شيعه همواره خطر بزرگى براى حكومت هاى فاسد و حاكمان غاصب بودند ؛ زيرا آنان با زبان شعر به مدح خاندان اهل بيت ( ع ) مى پرداختند و صفت ها و شرطهاى لازم براى يك حاكم دينى و سياسى را يادآورى و با مقايسه آنها با ديگر زمامداران ، دلها را با حقيقت ايشان آشنا مى كردند .
با روى كار آمدن عباسيان ، شعر شيعى وارد ميدان جديدى شد . از شاعران متعهد اين دوره
اهل بيت ( ع ) در شعر سيد حيدر حلى و شهريار ( فارسى ) — صفحة 24
مساهمون: گلثوم تنها
ص٢٤