تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 405

مساهمون:

ص٤٠٥
« قصيدته » است و كل قرآن ، كلمة الله ، كلم الله ، كلام الله و كلمات الله است و هر كدام از اين موارد كه گفته شود ، در كلام عرب صحيح است » ( ازهرى ، 1414 ق ، ص 166 ) . ابوعلى فارسى نيز كلامى مشابه دارد و مىگويد : « كما وأنَّ الكلمة تطلق ويراد بها الجمع ، كقول العرب : قال زهير فى كلمته ، يعنى قصيدته ، وقال قيس فى كلمته ، يعنى خطبته ، فلما كان كذلك أغنى عن الجمع » ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 389 ) . كلام ازهرى و ابوعلى فارسى دلالت دارد ، « كلمه » به وجه مفرد و كلمات به وجه جمع به يك معنا هستند . ب . ابن كثير ، ابوعمرو ، ابن عامر و نافع « كَلِمات » به وجه جمع قرائت كرده اند ( ابن سوار ، بى تا ، ص 263 ) . علت قرائت به وجه جمع از اين جهت است كه قرآن كريم شامل جملات و آيات است ( ابن عاشور ، بى تا ، ج 7 ، ص 15 ) يا به اعتبار انواع اغراض و اهدافى چون امر ، نهى ، وعد و وعيد و ثواب و عقاب و . . است و چون انواع مختلفى است پس در لفظ نيز جمع به كار مىرود ( ابوعلى فارسى ، 1428 ق ، ج 2 ، ص 531 ) . عده اى نيز به دليل اجماع قراء بر قرائت « لِكَلِمَاتِهِ » در ادامه آيه ، واژه « كَلِمَتُ » در ابتداى آيه را نيز به جمع قرائت كرده اند ( ابن خالويه ، 1420 ق ، ص 80 ) . برخى نيز به رسم الخط مصحف استناد نموده و مىگويند : در مصحف « كَلِمَتُ » با تاء نوشته شده و الف كوچكى قبل از تاء وجود دارد كه دلالت بر قرائت به جمع است ( ابن زنجله ، 1404 ق ، ص 268 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت « كَلِمَتُ » اختلاف نموده و به دو وجه مفرد « كَلِمَتُ » و جمع « كَلِمات » قرائت كرده اند . سياق جملات مؤيد قرائت به وجه جمع است ؛ زيرا در جمله بعد « لَّا مُبَدِّلِ لِكَلِمَاتِهِ » واژه « لِكَلِمَاتِهِ » جمع است . 5 .
( وَ إِذا جاءَتْهُمْ آيَةٌ قالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتى مِثْلَ ما أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عَذابٌ شَدِيدٌ بِما كانُوا يَمْكُرُونَ )
( انعام : 124 ) « و چون آيتى برايشان بيايد ، مىگويند : « هرگز ايمان نمىآوريم تا اينكه نظير آنچه به فرستادگان خدا داده شده است به ما [ نيز ] داده شود . » خدا بهتر مىداند رسالتش را كجا قرار