الف . قرائت مشهور آيه « ذُرِّيَّتَهُمْ » است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 273 ) . طرفداران قرائت مشهور معتقدند : « كلمه « ذُرِّيِّة » واژه اى است كه براى جمع و مفرد به يك صورت به كار مىرود . در برخى از آيات كه مراد يك نفر و مفرد است واژه ذرية به كار رفته است ، مانند :
« هُنالِكَ دَعا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعاءِ »
( آل عمران : 38 ) حضرت زكريا از خداوند طلب ذرية اى صالح نمود و به حضرت يحيى بشارت داده شد پس اين واژه براى مفرد استعمال مىشود . در برخى از آيات اين كلمه براى جمع به كار رفته است ، مانند :
« أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ مِنْ ذُرِّيَّةِ آدَمَ »
( مريم : 58 ) ، در اين جا ذرية در معناى جمع استعمال شده است ؛ بنابراين كلمه ذرية براى جمع و مفرد به صورت مفرد استعمال مىشود ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 301 ؛ ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 167 ) . مستند قرائت مشهور سياق قرآن در استفاده از واژه « ذرية » است .
ابن زنجله در بيان حجت طرفداران اين وجه قرائى به سياق آيات اشاره و مىگويد : « وقوله عقيب ذلك
« وَ كُنَّا ذُرِّيَّةً مِنْ بَعْدِهِمْ »
( اعراف : 173 ) ، بلفظ واحد أدل دليل على صحة التوحيد إذ كانوا هم الذين أخبر عنهم ، وقد أجمعوا على التوحيد » ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 302 ) بنابراين سياق آيات مؤيد قرائت مشهور است ؛ زيرا در آيه بعد هم با وجودى كه ذرية معناى جمع دارد اما به لفظ مفرد به كار رفته است .
ب . نافع ، ابن عامر و ابوعمرو « ذُرِّياتِهم » به الف و كسر تاء قرائت كرده اند ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 298 ) . طرفداران اين وجه از قرائت مىگويند : چون از ظهور بنى آدم ذريههاى بسيارى خارج مىشود كه تعداد آن را جز خداوند متعال كسى نمىداند ، اين واژه جمع بسته مىشود تا بيان گر اين معنا باشد . و به اين علت با تاء والف جمع بسته مىشود كه اين گونه جمع دلالت بر كثرت دارد و به تقدير جمع پس از جمع است و در اين گونه جمع كسره نيابت از فتحه مىكند به همين علت تاء مجرور مىشود ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 4 ، ص 226 - 228 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : واژه « ذُرِّيَّتَهُمْ » به دو وجه مفرد « ذُرِّيَّتَهُمْ » و جمع « ذُرِّياتِهم » قرائت شده است . منابع احتجاج قراءات ، سياق آيات را مؤيد قرائت به وجه مفرد مىدانند .