تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 348

مساهمون:

ص٣٤٨
ب . حمزه « اخْتَرْناكَ » قرائت كرده است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 320 ) . بنا بر قرائت حمزه ، فعل « اخْتَرْناكَ » فعل ماضى متكلم مع الغير است و « أنّا » در اصل « أنَّنَا » بوده كه نون دوم به سبب كثرت نون‌ها حذف شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 451 - 452 ) . علت قرائت به وجه جمع تعظيم خداوند متعال است ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 97 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « اخْتَرْتُكَ » را به دو وجه « اخْتَرْتُكَ » و « اخْتَرْناكَ » قرائت كرده اند . قرائت مشهور آيه هماهنگ با سياق آيات است . 5 .
( يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى )
( طه : 80 ) « اى فرزندان اسرائيل ، در حقيقت ، [ ما ] شما را از [ دست ] دشمنتان رهانيديم ، و در جانب راست طور با شما وعده نهاديم و بر شما گزانگبين و بلدرچين فرو فرستاديم » . فعل « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » به دو وجه « أَنجَيْنَاكُم » « وَاعَدْنَاكُمْ » و « أنجَيتُكُم » « واعَدتُكُم » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » به وجه جمع است ( دانى ، 1930 م ، ص 152 ) . « أَنجَيْنَاكُم » و « وَاعَدْنَاكُمْ » خبر خداوند متعال از خود به وجه جمع مىباشد . طرفداران قرائت مشهور سياق جملات را مؤيد قرائت خود مىدانند ؛ زيرا در جمله پايان آيه آمده است
« وَ نَزَّلْنا عَلَيْكُمُ الْمَنَّ وَ السَّلْوى »
و قرائت به وجه جمع جملات را در سياق واحدى قرار مىدهد ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 245 ) . همچنين اين عده معتقدند قرائت به وجه جمع تعظيم را مىرساند و سياق قرآنى نشان مىدهد استعمال وجه جمع :
« ثُمَّ صَدَقْناهُمُ الْوَعْدَ فَأَنْجَيْناهُمْ »
( انبياء : 9 )
« وَ نَصَرْناهُ مِنَ الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا إِنَّهُمْ كانُوا قَوْمَ سَوْءٍ فَأَغْرَقْناهُمْ أَجْمَعِينَ »
( انبياء : 77 ) بيش از وجه مفرد كاربرد دارد ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 103 ) . ب . حمزه و كسايى « أنجَيتُكُم » و « واعَدتُكُم » به وجه مفرد خوانده اند ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 321 ) . سياق آيات مستند قرائت به وجه مفرد است . طرفداران اين وجه معتقدند جمله پايانى آيه
« كُلُوا مِنْ طَيِّباتِ ما رَزَقْناكُمْ وَ لا تَطْغَوْا فِيهِ فَيَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبِي وَ مَنْ يَحْلِلْ عَلَيْهِ
اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 348 | زهرا قاسم نژاد / نصر الله شاملى / محمد رضا ستوده نيا