مىگفت : « ليس الأنثى كالذكر » . بنابراين جمله
« وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما وَضَعَتْ وَ لَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثى »
به دلالت سياق كلمات و جملات كلام خداوند متعال است و با قرائت « وَضَعَتْ » هماهنگ است .
2 .
( وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ )
( آل عمران : 81 )
« و [ ياد كن ] هنگامى را كه خداوند از پيامبران پيمان گرفت كه هر گاه به شما كتاب و حكمتى دادم ، سپس شما را فرستادهاى آمد كه آنچه را با شماست تصديق كرد ، البته به او ايمان بياوريد و حتماً ياريش كنيد . [ آن گاه ] فرمود : « آيا اقرار كرديد و در اين باره پيمانم را پذيرفتيد ؟ » گفتند : « آرى ، اقرار كرديم . » فرمود : « پس گواه باشيد و من با شما از گواهانم » .
فعل « آتَيْتُكُم » به دو وجه « آتَيْتُكُم » و « آتَيْنَاكم » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « آتَيْتُكُم » است ( اهوازى ، 2002 م ، ص 150 ) . فعل « آتَيْتُكُم » مفرد ( متكلم وحده ) است . طرفداران اين وجه از قرائت به اسم جلاله « اللّهُ » كه قبل از فعل « آتَيْتُكُم » قرار گرفته و مفرد است ، استناد مىكنند ( مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 1 ، ص 352 ) .
ابوحيان اندلسى قرائت « آتَيْتُكُم » را موافق با سياق كلام دانسته و مىنويسد : « و قرأ الجمهور : آتيتكم ، على الإفراد وهوالموافق لما قبله و ما بعده ، إذ تقدّمه وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ وجاء بعده إِصْرِى » ( ابوحيان اندلسى ، 1420 ق ، ج 3 ، ص 242 ) .
ب . نافع به لفظ جمع « آتَيْنَاكم » قرائت كرده است ( دانى ، 1930 م ، ص 89 ) . فعل « آتَيْنَاكم » جمع ( متكلم مع الغير ) است . علت قرائت به جمع تعظيم و تفخيم خداوند متعال است كه در ديگر آيات قرآن نظير
« وَ لَقَدْ آتَيْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ »
( جاثيه : 16 ) و
« خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ »
( بقره : 63 ) نيز لفظ « آتى » به صيغه جمع بيان شده است ( ابوعلى فارسى ، 1404 ق ، ج 3 ، ص 69 ) .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت فعل « آتَيْتُكُم » اختلاف كرده و جمهور قراء به وجه مفرد « آتَيْتُكُم » خوانده اند و نافع « آتَيْنَاكم » به وجه جمع قرائت كرده است . قرائت جمهور با سياق كلمات و جملات هماهنگ است ؛ زيرا كلمه « اللّهُ » كه قبل از « آتَيْتُكُم » قرار گرفته ،