افعال « تَعْمَلْ » و « نُّؤْتِهَا » به دو وجه « تَعْمَلْ » « نُّؤْتِهَا » و « يَعْمَلْ » « يُؤْتِهَا » قرائت شده است :
الف . قرائت مشهور آيه « تَعْمَلْ » با تاء و « نُّؤْتِهَا » با نون است ( ابن جزرى ، بى تا ، ج 2 ، ص 348 ) . قرائت « تَعْمَلْ » با تاء به اين علت است كه فعل « تَعْمَلْ » به واژه « مِنكُنَّ » نزديكتر است تا واژه « مَن » بنابراين با توجه به « مِنكُنَّ » به وجه مؤنث خوانده مىشود ( ابن خالويه ، 1421 ق ، ص 290 ؛ مكى بن ابى طالب ، 1404 ق ، ج 2 ، ص 197 ) . هماهنگى با سياق جملات علت قرائت « نُّؤْتِهَا » با نون است ؛ زيرا جمله بعد
« وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً كَرِيماً »
به وجه تكلم بيان شده است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 576 ) .
ب . حمزه و كسايى « يَعْمَلْ » و « يُؤْتِهَا » با ياء خوانده اند ( دانى ، 1930 م ، ص 179 ) . مستند قراء در قرائت « يَعْمَلْ » به ياء ، اجماع قراء در قرائت « مَن يَأْتِ مِنكُنَّ » ( احزاب : 30 ) و « وَمَن يَقْنُتْ مِنكُنَّ لِلَّهِ » است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 576 ) . به عبارتى ديگر قرائت با ياء حمل به لفظ « مَن » مىشود ( ابن انبارى ، 1400 ق ، ج 2 ، ص 267 ) . علت قرائت « يُؤْتِهَا » با ياء جمله قبل
« وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ »
مىدانند كه لفظ جلاله « الله » در آن ذكر شده است .
تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء در قرائت فعل « تَعْمَلْ » و « نُّؤْتِهَا » اختلاف نموده و به دو وجه « تَعْمَلْ » « نُّؤْتِهَا » و « يَعْمَلْ » « يُؤْتِهَا » خوانده اند . آيه شريفه از چهار جمله
« وَ مَنْ يَقْنُتْ مِنْكُنَّ لِلَّهِ وَ رَسُولِهِ »
،
« وَ تَعْمَلْ صالِحاً »
،
« نُؤْتِها أَجْرَها مَرَّتَيْنِ »
،
« وَ أَعْتَدْنا لَها رِزْقاً كَرِيماً »
شكل گرفته است . دو جمله اول خبر از زنان به وجه غائب است و دو جمله بعد خبر خداوند از خود است . قراء فعل « أَعْتَدْنَا » در جمله آخر را به وجه متكلم مع الغير خوانده اند تا خبر خداوند از خود باشد و از آن جا كه جمله « وَأَعْتَدْنَا لَهَا رِزْقًا كَرِيمًا » تناسب موضوعى و صدورى با جمله قبل دارد به نظر مىرسد قرائت « نُّؤْتِهَا » هماهنگ با سياق جملات خواهد بود . اما قرائت « تَعْمَلْ » با تاء و ياء در هر دو وجه هماهنگ با سياق خواهد بود ؛ اما با توجه به تناسب موضوعى و صدورى جمله اول و دوم كه خبر از انجام عمل زنان است ، قرائت فعل « يَعمَل » با ياء متناسب با فعل « يَقْنُتْ » است .
41 .
( قالَ إِنَّما أَنَا رَسُولُ رَبِّكِ لِأَهَبَ لَكِ غُلاماً زَكِيًّا )
( مريم : 19 )