تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اثر سياق در اختيار قراءات ( فارسى ) — صفحة 337

مساهمون:

ص٣٣٧
ب . حمزه و كسايى « نَأْكُلُ » با نون خوانده اند ( نيشابورى ، 1390 ق ، ج 18 ، ص 138 ) . بنا بر قرائت « نَأْكُلُ » با نون كفار پيشنهاد باغى را مىدهند تا در كنار پيامبر ( ص ) خودشان نيز از آن بخورند ( كرمانى ، 1422 ق ، ص 303 ) . اسلوب بيان كفار و مشركان در ديگر اقتراحاتى كه در آيات مختلف بيان شده است ، مؤيد اين وجه از قرائت است . آيات
« أَوْ تَكُونَ لَكَ جَنَّةٌ مِنْ نَخِيلٍ وَ عِنَبٍ فَتُفَجِّرَ الْأَنْهارَ خِلالَها تَفْجِيراً »
( إسراء : 91 ) و
« أَوْ يَكُونَ لَكَ بَيْتٌ مِنْ زُخْرُفٍ أَوْ تَرْقى فِي السَّماءِ وَ لَنْ نُؤْمِنَ لِرُقِيِّكَ حَتَّى تُنَزِّلَ عَلَيْنا كِتاباً نَقْرَؤُهُ قُلْ سُبْحانَ رَبِّي هَلْ كُنْتُ إِلَّا بَشَراً رَسُولًا »
( اسراء : 93 ) مؤيد اين موضوع است ( ابن زنجله ، 1402 ق ، ص 507 - 508 ) . تحليل اثر سياق در اختيار قرائت : قراء فعل « يَأْكُلُ » را به دو وجه « يَأْكُلُ » و « نَأْكُلُ » قرائت كرده اند . منابع احتجاج قراءات و برخى از تفاسير قرائت مشهور را هماهنگ با سياق جملات مىدانند . در توضيح بايد گفت : توجه به آيه قبل
« وَ قالُوا ما لِهذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْواقِ لَوْ لا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَلَكٌ فَيَكُونَ مَعَهُ نَذِيراً »
( فرقان : 7 ) علت پيشنهادات مشركان را نشان مىدهد . مشركان چون رفت و آمد پيامبر در بازار براى تأمين معاش خود را عيب مىدانستند ، بنابراين مىگفتند پيامبر بايد صاحب گنج يا حداقل باغى باشد تا از حاصل آن بخورد و نيازى به رفت و آمد در بازار نداشته باشد . با توجه به اين آيه و باور مشركان قرائت « يَأْكُلُ » صحيح است ؛ يعنى پيامبر باغى داشته باشد تا خود از آن بخورد و نيازى به بازار نداشته باشد . بنابراين سياق آيات مؤيد قرائت مشهور است . 37 .
( وَ نُمَكِّنَ لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ )
( قصص : 6 ) « و در زمين قدرتشان دهيم و [ از طرفى ] به فرعون و هامان و لشكريانشان آنچه را كه از جانب آنان بيمناك بودند ، بنمايانيم » . فعل « نُرِى » به دو وجه « نُرِى » و « يَرَى » قرائت شده است : الف . قرائت مشهور آيه « نُرِى » با نون است ( ابن مجاهد ، 1988 م ، ص 492 ) . قرائت « نُرِى » با نون يعنى ما به فرعون و هامان و سپاهيانش نشان مىدهيم ، بنابراين فاعل خداوند متعال و « فِرْعَوْنَ وَهَامَانَ وَجُنُودَهُمَا » منصوب و مفعول به است . سياق جملات و آيات مؤيد قرائت مشهور